Kredyt hipoteczny na 20 lat? Dlaczego dla świadomego kredytobiorcy wolę 30 lat i nadpłaty
Mój kolega po fachu, popularny bloger finansowy Marcin Iwuć od lat popularyzuje w Polsce zasadę 30/20/20, która polega na tym, że rata kredytu hipotecznego nie powinna przekraczać 30% dochodów netto, wkład własny powinien wynosić co najmniej 20%, a okres kredytowania – maksymalnie 20 lat. W wielu sytuacjach może to być faktycznie rozsądny punkt wyjścia, ale mam poważny problem z ostatnim elementem tej reguły, czyli z sugerowaniem ludziom kredytów na 20 lat, podczas gdy są dla nich dostępne kredyty na 30 lat.
To nie jest stanowisko, które wyłapałem w jego pojedynczej wypowiedzi. Już w artykule z 2014 roku zatytułowanym „Kredyt hipoteczny: Dlaczego 30 lat to kiepski pomysł?” pisał, że zaciąganie kredytu na więcej niż 20 lat jest zasadniczo słabym pomysłem. W opublikowanych w 2016 r. „21 najważniejszych zasadach finansowych” uczynił z maksymalnie 20-letniego kredytu część jednej z reguł. W artykule o kredycie bez wkładu własnego z 2024 r. ponownie przedstawił regułę 30/20/20 jako fundament bezpiecznego zadłużania się. A w rankingu kredytów z maja 2026 r. podkreśla, że reguła pozostaje aktualna, choć ranking pokazuje również kredyty na 30 lat. Dodam, że Marcin nie był pierwszy, bo lata przed nim (w artykule z 2009 roku i książce z 2011 roku) amerykański guru finansów Dave Ramsey polecał podobną regułę 25/20/15.
Żeby być fair, muszę napisać, że Marcin nikomu nie zakazuje zaciągania dłuższych kredytów hipotecznych. Dopuszcza je w określonych okolicznościach i wielokrotnie zachęca do nadpłacania. Krytykuję więc nie zakaz, którego nie formułuje, lecz traktowanie 20 lat jako domyślnie najlepszego okresu umowy – szczególnie dla osób, które potrafią świadomie zarządzać nadwyżkami finansowymi. Uważam, że mocne sugerowanie komuś 20-letniego okresu trwania kredytu to pozbawianie go elastyczności w zarządzaniu finansami i niejako zmuszenie go do jak najszybszego spłacenia kredytu, które nie zawsze jest zachowaniem optymalnym z finansowego i inwestycyjnego punktu widzenia.
Moja teza jest bardzo prosta: nie trzeba zobowiązywać się do wysokiej raty, żeby móc szybko spłacać kredyt. Dłuższa umowa połączona z rozsądnymi nadpłatami może dać taką samą sumę odsetek i taki sam termin rzeczywistej spłaty, a przy tym zostawić kredytobiorcy dużo większą elastyczność. Oczywiście zakładam, że jesteś świadomą finansowo osobą, która sama decyduje, co robi z własnymi nadwyżkami, więc nie musisz samego siebie zmuszać do większych rat, by szybciej spłacić kredyt.
Podcast
YouTube
W skrócie
- Okres zapisany w umowie kredytowej nie przesądza o rzeczywistym terminie spłaty. Kredyt na 30 lat można dzięki nadpłatom spłacić równie szybko jak kredyt na 20 lat.
- Przy identycznym oprocentowaniu, takich samych kwotach i terminach wpłat oraz braku dodatkowych opłat oba warianty mogą kosztować tyle samo. Pokazuję to na symulacji kredytu na 500 tys. zł.
- Niższa rata obowiązkowa daje większą elastyczność przy spadku dochodów lub wzroście oprocentowania. Można ograniczyć dobrowolne nadpłaty, nadal terminowo regulując zobowiązanie.
- Nadpłacanie ze zmniejszeniem raty pozwala zachować tę elastyczność. Jeśli mimo obniżania raty utrzymujemy te same łączne wpłaty, kapitał spłacamy równie szybko.
- Dłuższa umowa nie jest najlepsza w każdych warunkach: znaczenie mają marża, opłaty za nadpłaty i własna dyscyplina. Wydawanie różnicy zamiast nadpłacania wydłuży spłatę i zwiększy odsetki.
Dlaczego akurat 20 lat? A nie 15 albo 10?
Podstawowy argument za krótkim okresem kredytowania jest prawdziwy, bo im szybciej spłacamy kapitał, tym mniej odsetek nalicza bank. Jeśli nie nadpłacamy i jedynie regulujemy raty wynikające z harmonogramu, kredyt 20-letni będzie łącznie znacznie tańszy od 30-letniego przy tym samym oprocentowaniu. Podobnie jest z popularną argumentacją o tym, że już w pierwszej racie kredytu na 20 lat znajduje się znacznie większy udział spłaty kapitału niż w pierwszej racie analogicznej wielkości kredytu na 30 lat. To wszystko prawda i nie da się tego podważyć, ale nawet nie będę próbował tego robić, bo chodzi mi tu o zupełnie coś innego.
Mianowicie: czemu w poradzie dotyczącej długości okresu kredytowania zatrzymywać się na 20 latach, skoro kredyt na 18, 15, 13 lub 10 lat miałby jeszcze niższe łączne koszty odsetkowe, czyli wyszedłby w sumie jeszcze taniej? Przy kredycie na kwotę 500 tys. zł i oprocentowaniu 3% rocznie rata na 20 lat wynosi około 2773 zł, a suma odsetek około 165,5 tys. zł. Skracając okres do 15 lat, płacimy około 3453 zł miesięcznie, ale odsetki spadają do 121,5 tys. zł. Przy 10 latach trwania kredytu rata rośnie do 4828 zł, a odsetki wynoszą już tylko 79,4 tys. zł.
Czy zatem osoba, którą przy obecnym koszcie kredytu stać na ratę 4828 zł (czyli na kredyt 10-letni), powinna uznać kredyt na 20 lat za nierozsądny? Niekoniecznie. Wyższa rata oznacza także mniejszy margines bezpieczeństwa w budżecie domowym. W finansach osobistych nie chodzi przecież wyłącznie o zminimalizowanie jednej pozycji kosztowej (w tym przypadku łącznego kosztu kredytu hipotecznego), ale również o zachowanie płynności, uzyskanie odporności na kryzysy i zachowanie swobody podejmowania decyzji.
I właśnie w tym miejscu kryje się problem z uniwersalną regułą. Dwadzieścia lat nie jest żadnym matematycznym optimum. To umowny kompromis pomiędzy ratą a kosztami. Skoro wybór i tak musi być indywidualny, bo zależy od zarobków, wydatków, poziomu majątku i różnych preferencji, to przecież o wiele lepiej świadomie wybrać faktyczne tempo spłaty, zamiast automatycznie wybierać sztywny, 20-letni okres kredytowania i nie móc zmienić decyzji, jeśli na przykład:
- koszty kredytu wzrosną,
- pojawi się okazja inwestycyjna,
- będziemy potrzebowali większych środków na inny wydatek lub wydatki.
Moim celem będzie zatem wyjaśnienie, dlaczego kredyt hipoteczny na 30 lat jest lepszy niż na 20 lat, zakładając, że ktoś samodzielnie podejmuje swoje decyzje finansowe. We wpisie założę też, że nadpłacanie kredytu nie niesie za sobą dodatkowych kosztów (bo przecież nikt nie zmusza do podpisywania takich umów kredytowych, jeśli na rynku są możliwości bez tych ograniczeń).
Kredyt na 30 lat może kosztować dokładnie tyle samo co kredyt na 20 lat
Porównam teraz trzy strategie dotyczące wyboru okresu kredytowania oraz późniejszego nadpłacania zaciągniętego kredytu. We wszystkich przypadkach pożyczam 500 tys. zł przy oprocentowaniu 3% rocznie, z równymi ratami (w celu uproszczenia symulacji, w pełnej świadomości, że w Polsce mamy obecnie tylko kredyty o okresowo stałym oprocentowaniu na 5-10 lat lub o zmiennym oprocentowaniu). Pomijam dodatkowe opłaty i zakładam identyczne oprocentowanie obydwu ofert.
- Strategia A: kredyt na 30 lat bez nadpłat. Rata obowiązkowa wynosi około 2108 zł, a suma odsetek przy spłacie zgodnej z harmonogramem wynosi około 258,9 tys. zł.
- Strategia B: kredyt na 20 lat. Rata obowiązkowa wynosi około 2773 zł, a odsetki przez całe 20 lat wynoszą łącznie około 165,5 tys. zł.
- Strategia C: kredyt na 30 lat, ale co miesiąc nadpłacam kredyt (obniżając ratę), wpłacając łącznie tyle, ile wynosi rata kredytu 20-letniego, czyli około 2773 zł. Różnica między ratą wymaganą a faktyczną wpłatą stanowi dobrowolną nadpłatę kapitału kredytu.
Wiele osób będzie zaskoczone przebiegiem tej symulacji. W tabeli pokażę pozostały kapitał do spłaty dla każdej strategii oraz wysokość raty obowiązkowej, czyli to, co musimy wpłacać co miesiąc do banku.
Najważniejsze jest w tej symulacji to, że w kredycie 20-letnim (strategia B) i 30-letnim z nadpłatami (strategia C) kapitał kredytu zmniejsza się w identyczny sposób. Po 60 miesiącach w obydwu przypadkach byłbym dłużny bankowi około 401,5 tys. zł, ale tylko w scenariuszu 20 lat bez nadpłat miałbym obowiązkową ratę w wysokości 2773 zł. Przy kredycie na 30 lat z nadpłatami obniżającymi ratę musiałbym wpłacać do banku tylko 1904 złote miesięcznie, czyli o prawie 900 złotych mniej w skali miesiąca, bo tyle wynosiłaby moja obowiązkowa rata kredytu.
Co ciekawe, zarówno w drugiej, jak i w trzeciej strategii kredyty zostają w całości spłacone po 20 latach, a łączne odsetki wynoszą tyle samo, czyli około 165,5 tys. zł. Jest to oczywiście teoretyczny model, ale przy odpowiednich zaokrągleniach i bez dodatkowych opłat za nadpłacanie kredytu, tak właśnie kończą się dwie symulacje. Dzieje się tak, bo każdego miesiąca bank nalicza odsetki od aktualnego zadłużenia. Jeśli saldo na początku miesiąca, oprocentowanie i łączna wpłata są identyczne, saldo na koniec miesiąca również będzie identyczne. Taki sam stan konta po pierwszej spłacie oznacza taki sam po drugiej, trzeciej i kolejnych – aż do całkowitego spłacenia długu.
W tabeli widać również, dlaczego taki wynik jest możliwy: salda wariantów 20-letniego i 30-letniego z nadpłatami są równe po każdym pokazanym miesiącu do spłaty. Różni się tylko rata obowiązkowa. Po 60. miesiącu w wariancie 30-letnim z nadpłatami wynosi ona około 1904 zł, podczas gdy przy umowie 20-letniej nadal trzeba płacić 2773 zł. Z czasem ta różnica się pogłębia, bo po 15 latach trwania kredytu w wariancie 2. (20 lat) dalej obowiązkowo płacimy 2773 zł miesięcznie, a w wariancie 3. (30 lat z nadpłatami) musimy płacić już tylko 1066 zł miesięcznie, bo tyle wynosi obowiązkowa część naszej raty kredytu.
Jednym z najważniejszych i najczęściej nierozumianych faktów o kredytach hipotecznych jest to, że termin zapisany w umowie wyznacza minimalne wymagane tempo spłaty, ale nie przesądza o rzeczywistym tempie spłat. Stwierdzenie, że 30-letni kredyt z definicji oznacza więcej odsetek, jest więc niepełne. Więcej kosztuje jego spłacanie przez 30 lat, a nie sam fakt podpisania umowy na taki okres. Można przecież zaciągnąć kredyt na 30 lat i spłacić go o wiele wcześniej, co zresztą zrobił sam Marcin, co przyznaje we wpisie o nadpłacaniu kredytów na swoim blogu, spłacając kredyt na 30 lat w około 10 lat.
Identyczny dług, ale zupełnie inne ryzyko dla domowego budżetu
W pierwszym przykładzie przyjąłem nieosiągalne obecnie w Polsce stałe oprocentowanie wynoszące 3% przez cały 20- lub 30-letni okres kredytowania (i nie chodzi o stawkę, tylko o oprocentowanie stałe przez cały okres). Zmienię teraz założenia, przyjmując, że bierzemy kredyt na zmiennym oprocentowaniu wynoszącym początkowo 3% rocznie i rosnącym do 8% rocznie po 3 latach trwania kredytu. Jeśli wydaje Ci się to nierzeczywiste, to mniej więcej w ten sposób rosło oprocentowanie polskich kredytów hipotecznych między grudniem 2020 a grudniem 2023 roku. Sposób wzrostu będzie nierzeczywisty, bo skokowy z 3% do 8% (w ten sposób na ogół nie rosną stopy procentowe warunkujące koszty kredytów hipotecznych), ale to uproszczone założenie na potrzeby przykładu.
Jeśli przy takim samym koszcie można mieć niższą ratę obowiązkową, to dlaczego rezygnować z tej możliwości, narzucając sobie wyższą kwotę obowiązkowej spłaty miesięcznej? Dla mnie właśnie tutaj, czyli w elastyczności, leży największa korzyść z podpisania dłuższej umowy kredytowej z bankiem. Ten scenariusz to stress-test dla budżetu domowego. Mamy 3 osoby:
- jedna zaciąga kredyt na 20 lat,
- druga zaciąga kredyt na 30 lat,
- trzecia zaciąga kredyt na 35 lat.
Wszystkie trzy osoby przez pierwsze trzy lata trwania kredytu wpłacają do banku dokładnie po 2773 zł miesięcznie. W przypadku kredytu 20-letniego jest to rata obowiązkowa, a w przypadku kredytów na 30 i 35 lat – niższa rata obowiązkowa powiększona o dobrowolne nadpłaty. Dzięki temu wszystkie trzy osoby spłacają kapitał w identycznym tempie i po 36 miesiącach mają dokładnie takie samo zadłużenie wynoszące około 442,7 tys. zł. Zapłaciły dotychczas tyle samo odsetek i spłaciły dokładnie tyle samo kapitału swoich kredytów.
Po trzech latach oprocentowanie rośnie z 3% do 8% i bank przelicza harmonogramy spłat. Nowa obowiązkowa rata kredytu 20-letniego wynosi 3977 zł miesięcznie, podczas gdy w kredycie 30-letnim z dotychczasowymi nadpłatami jest to 3339 zł, a w 35-letnim – 3201 zł miesięcznie. Zobaczmy, jak zmieniły się raty obowiązkowe, pamiętając, że przed podwyżką wszyscy faktycznie wpłacali do banku taką samą kwotę.
Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że dłuższy kredyt gorzej znosi wzrost oprocentowania. W końcu rata obowiązkowa kredytu 20-letniego wzrosła z 2773 zł do 3977 zł, czyli o 1204 zł, podczas gdy rata kredytu 30-letniego wzrosła z 1995 zł do 3339 zł, czyli aż o 1344 zł. W przypadku kredytu 35-letniego wzrost wynosi nawet 1406 zł – z 1795 zł do 3201 zł. Ale wzrost raty obowiązkowej to nie to samo co wzrost faktycznego obciążenia domowego budżetu. Przypomnę, że przez poprzednie trzy lata wszystkie trzy osoby rzeczywiście wpłacały do banku po 2773 zł miesięcznie, ponieważ posiadacze dłuższych kredytów dobrowolnie nadpłacali różnicę.
Dlatego po podwyżce oprocentowania kredytobiorca z umową 20-letnią musi znaleźć w swoim budżecie dodatkowe 1204 zł miesięcznie, aby zapłacić nową ratę obowiązkową. Posiadacz kredytu 30-letniego potrzebuje dodatkowych 566 zł, a posiadacz kredytu 35-letniego zaledwie 428 zł. Różnica między obowiązkowymi ratami kredytu 20-letniego i 30-letniego wynosi więc około 637 zł miesięcznie (przed zaokrągleniem). Co najważniejsze, nie wynika ona z odmiennego zadłużenia ani z mniejszych wpłat w poprzednich latach. Wszystkie trzy osoby spłacały dotychczas identyczne kwoty i mają dokładnie taki sam kapitał pozostały do spłaty. Jedyną istotną różnicą jest liczba miesięcy pozostałych do końca umowy kredytowej.
Dłuższy kredyt nie chroni przed podwyżką stóp procentowych, ale pozwala utrzymać niższe obowiązkowe zobowiązanie wobec banku przy identycznym zadłużeniu. To właśnie ta elastyczność, a nie mniejszy wzrost samej raty obowiązkowej, stanowi jego przewagę w trudniejszym okresie.
Wniosek jest prosty: dłuższy okres kredytowania w umowie to mniejsze ryzyko wzrostu raty obowiązkowej do niekomfortowych lub wręcz nieakceptowalnych dla nas poziomów. A skoro już przy tym jesteśmy, to wróćmy na chwilę do wspomnianej wcześniej reguły 30/20/20.
20 lat kredytu może złamać zasadę 30% dochodu
Paradoks sztywnej reguły 30/20/20 polega na tym, że jej jeden element (20 lat kredytu) może sprawić, że złamiemy inny z jej warunków (rata to maksymalnie 30% dochodu). Jeśli zaciągnęliśmy kredyt na 20 lat (zamiast na 30 lat), a oprocentowanie naszego kredytu dynamicznie wzrośnie, to bardzo łatwo będzie nam przekroczyć limit dotyczący tego, że rata kredytu nie powinna stanowić więcej niż 30% naszego dochodu. Oczywiście jestem świadomy, że reguła ta dotyczy momentu zaciągania kredytu, a nie tego, co dzieje się później, ale i tak chciałem podkreślić ten paradoks.
Weźmy dwa gospodarstwa domowe zarabiające po 12 000 zł netto miesięcznie (dla uproszczenia ich zarobki nie zmieniają się w czasie symulacji). Jedno gospodarstwo zaciąga kredyt na 20 lat, a drugie na 30 lat, przez 3 lata nadpłacając kredyt tak, by spłata kapitału następowała w takim tempie, jak gdyby wzięli kredyt na 20 lat. Obydwa kredyty po trzech latach nadal mają to samo saldo 442,7 tys. zł.
Sprawdzę teraz, jaki procent tych dochodów pochłaniałaby obowiązkowa rata kredytu przy różnych poziomach oprocentowania kredytów. Przy oprocentowaniu 8% rata kredytu 20-letniego stanowi 33,1% dochodów, a rata 30-letniego z wcześniejszymi nadpłatami 27,8%. Co więcej, granica 30% dla kredytu 20-letniego zostaje przekroczona już przy oprocentowaniu wynoszącym około 6,54% w pierwszym przypadku, ale dopiero przy około 8,86% w drugim.
Pokazuje to ciekawy paradoks reguły 30/20/20, w której jedna jej część zaleca możliwie bezpieczny udział raty w dochodach, a druga ogranicza okres kredytowania do 20 lat. W moim podejściu do kredytów hipotecznych, więc w scenariuszu kredytu 30-letniego i regularnych nadpłat ze zmniejszeniem raty kredytu, to właśnie dłuższa umowa pozwala utrzymać ratę poniżej rekomendowanych 30% przy znacznie silniejszym wzroście oprocentowania i pomimo identycznego zadłużenia.
Nie jest to dowód, że Marcin sam sobie przeczy z regułą 30/20/20 i nie oskarżam go o to. Granica 30% jest uproszczoną wskazówką na moment podejmowania decyzji (zaciągania kredytu), a nie gwarancją na całe życie kredytu. Dochody mogą też rosnąć lub spadać. Moja symulacja pokazuje jednak, że sztywne 20 lat nie zawsze wzmacnia bezpieczeństwo mierzone innym kryterium tej samej reguły. Nie oznacza to, że długi kredyt chroni przed podwyżką stóp. W moim przykładzie rata 30-letnia po wzroście oprocentowania nadal przekracza wcześniejszą wpłatę 2773 zł. Oznacza to natomiast, że przy tej samej sytuacji majątkowej bank wymaga od jego posiadacza mniej niż od osoby związanej krótszą umową.
W praktyce równie ważny może być nie WIBOR ani inny wskaźnik referencyjny, lecz zmiana, a w szczególności obniżka dochodów. Utrata pracy, przestój w działalności, urlop rodzicielski, choroba czy kosztowny remont mogą sprawić, że przejściowo będziesz chciał przestać nadpłacać swój kredyt hipoteczny. Posiadacz kredytu 30-letniego może po prostu ograniczyć dobrowolną część wpłaty, pozostając terminowym dłużnikiem. Ktoś, kto podpisał 20-letnią umowę kredytową nie ma analogicznego prawa do obniżenia wymaganej raty. Dłuższy okres trwania kredytu w umowie daje elastyczność przyszłych przepływów pieniężnych, która jest kluczowa w świadomym zarządzaniu własnymi finansami.
Dlaczego po nadpłacie wolę obniżać ratę, zamiast skracać okres
Załóżmy, że wybieramy długi okres kredytowania i konsekwentnie dążymy do spłaty w 20 lat. Co zrobić po kolejnej nadpłacie: skrócić okres kredytu czy zmniejszyć ratę obowiązkową? Ten temat już kiedyś poruszyłem na blogu, więc polecam przeczytać „Czy warto nadpłacać kredyt hipoteczny? Kiedy i jak nadpłacać?„, w którym (wbrew powszechnemu polecaniu nadpłat ze skróceniem okresu kredytowania) polecałem nadpłacanie ze zmniejszeniem rat z późniejszym dalszym nadpłacaniem różnicą między hipotetyczną początkową ratą kredytu a obniżoną ratą po nadpłacie. W takim wariancie łączny koszt kredytu wyjdzie dokładnie tak samo, jak przy nadpłacaniu ze skróceniem okresu kredytowania, a my zachowamy elastyczność, nie kręcąc na siebie bicza i na siłę zwiększając obowiązkową ratę miesięczną naszego kredytu.
Wielu twórców internetowych od lat namawia do nadpłacania ze skróceniem okresu kredytowania, które pozwala oszczędzić więcej odsetek. Jest to prawda tylko w jednym, konkretnym porównaniu: gdy po nadpłacie w jednym wariancie utrzymujemy wysoką ratę, a w drugim obniżamy ją i wydajemy uwolnione pieniądze na coś innego (czyli już dalej nie nadpłacamy naszego kredytu w ogóle). Wtedy w pierwszym wariancie po prostu spłacamy kapitał szybciej.
Ale jeśli uczciwie porównamy takie same rzeczywiste wpłaty i w naszym przykładzie po każdym obniżeniu raty wciąż przelewamy do banku łącznie 2773 zł, a różnicę traktujemy jako kolejną nadpłatę, to saldo kredytu do spłaty maleje dokładnie w tym samym tempie. Nie ma dodatkowego kosztu odsetek tylko dlatego, że obniżyliśmy ratę harmonogramową, zamiast formalnie skrócić okres kredytu.
W tym wariancie kredyt kosztuje łącznie tyle samo, ale coraz mniejsza część comiesięcznej wpłaty jest przymusowa. W moim modelu kredytu na 30 lat z regularną spłatą 2773 zł średnia miesięczna rata obowiązkowa w pierwszym roku to około 2092 zł, a dobrowolna nadpłata 681 zł. W dziesiątym roku wartości te wynoszą odpowiednio 1634 zł i 1139 zł. W piętnastym – 1139 zł i 1634 zł miesięcznie. Słowem: po piętnastu latach większość naszej raty kredytu jest opcjonalna i w razie potrzeby możemy z niej rezygnować. Osoba, która zaciągnęła kredyt na 20 lat i nie nadpłaca kredytu, w każdym miesiącu płacąc tyle, co my, nie ma tego komfortu i całe 2773 zł musi co miesiąc płacić.
Na wykresie przedstawiłem, jaka część kredytu na 30 lat przy regularnym nadpłacaniu ze zmniejszeniem raty kredytu jest opcjonalna w każdym roku spłacania kredytu. Zobacz, jak z czasem zyskujesz jeszcze większy komfort i jeszcze większą elastyczność spłat:
Na początku spłacania i nadpłacania kredytu większość comiesięcznej spłaty kredytu jest zobowiązaniem wynikającym z umowy. Wraz z upływem lat coraz większą częścią spłaty sam zarządzasz, mogąc z niej w razie potrzeby zrezygnować. Możesz nadal spłacać kredyt równie szybko, ale jeśli życie wymusi przerwę, nie musisz od razu prosić banku o zmianę warunków. Oczywiście sprawi to, że łączne koszty kredytu wzrosną (chyba że później nadrobisz, nadpłacając jeszcze więcej), ale daje komfort w trudnych sytuacjach finansowych.
Nie wiem, jak Ty, ale ja uwielbiam mieć wybór (stąd moje zamiłowanie do tematyki wolności finansowej) i w tym przypadku kredyt na 30 lat i nadpłaty ze zmniejszeniem raty dają mi o wiele większą swobodę niż kredyt na 20 lat lub ewentualny kredyt na 30 lat z nadpłatami skracającymi okres kredytowania. Niezależnie od poziomu zamożności, jeśli jesteś świadomy życiowo i finansowo, to wiesz, że elastyczność jest w finansach kluczowa. Moja metoda daje o wiele więcej elastyczności niż sztywne trzymanie się 30/20/20 i nadpłat ze skróceniem okresu kredytowania.
Czy to oznacza, że każdy powinien brać kredyt na 30 lub 35 lat? Nie
Niektórych kusiłoby teraz zamienienie jednej sztywnej reguły na drugą, brzmiącą na przykład „kredyt nie na 20 lat, a na 30 lub 35 lat”, czyli 30/20/30 zamiast 30/20/20. Taki wniosek byłby jednak równie powierzchowny. Długa umowa ma wartość tylko wtedy, gdy otrzymana elastyczność jest warta swojej ewentualnej ceny.
- Po pierwsze, dłuższy okres może oznaczać gorszą ofertę. Bank może stosować inne wymagania lub opłaty przy dłuższym kredycie. Jeśli 30-letni kredyt ma wyższą marżę niż 20-letni, identyczne wpłaty nie zapewnią już identycznej sumy odsetek. Trzeba porównywać konkretne oferty, a nie same okresy, a ja założyłem tu, że oferty 20- i 30-letnia mają takie same opłaty (w tym marżę).
- Po drugie, nadpłaty mogą generować koszty. Ustawa o kredycie hipotecznym przewiduje m.in. możliwość pobierania rekompensaty przez pierwsze 36 miesięcy przy zmiennym oprocentowaniu, w ustawowych granicach; przy stałej stopie zasady są inne. Bez sprawdzenia umowy strategia regularnych małych nadpłat może wyglądać lepiej w Excelu niż w praktyce.
- Po trzecie, sam dłuższy okres umowny nie czyni nas bogatszymi. Niższa rata obowiązkowa sama w sobie nie tworzy oszczędności. Jeśli zamiast nadpłacać wydajemy różnicę i ostatecznie spłacamy kredyt przez 30 lat, zapłacimy znacznie więcej odsetek. Dla części osób obowiązkowa, wyższa rata będzie skutecznym mechanizmem samodyscypliny – i nie ma powodu tego lekceważyć.
- Po czwarte, korzyści z dalszego wydłużania okresu maleją. W moim przykładzie przejście z 20 na 30 lat obniża ratę o około 665 zł miesięcznie, ale z 30 na 35 lat już tylko o 184 zł. Nie zawsze dodatkowe pięć lat umowy warte jest zachodu, zwłaszcza gdy bank żąda za nie gorszych warunków.
Dlatego nie proponuję Ci bezmyślnego wybierania najdłuższego okresu. Proponuję policzyć, ile kosztuje Cię możliwość obniżenia przyszłych obowiązkowych płatności, a następnie zdecydować, ile ta możliwość jest dla Ciebie warta. To inny sposób podejmowania decyzji niż patrzenie wyłącznie na nominalną sumę odsetek z harmonogramu, którego wcale nie zamierzamy (i nie musimy) przestrzegać przez 30 lat, bo przecież możemy nadpłacać kredyt.
Moja reguła: długi termin w umowie, krótki termin w planie
Gdybym miał streścić całą strategię w jednym zdaniu, to napisałbym tak:
wybieraj możliwie długi, rozsądnie wyceniony okres umowny, ale wedle możliwości spłacaj ten kredyt według własnego, znacznie szybszego planu.
Nie twierdzę, że taki model wygra ze sztywnym 30/20/20 w każdych warunkach. Twierdzę, że dla osoby regularnie nadpłacającej, świadomej ryzyka i gotowej pilnować swoich finansów może być rozsądniejszy niż odgórna zasada „maksymalnie 20 lat”. Przy porównywalnych warunkach pozwala uzyskać ten sam efekt w zakresie redukcji zadłużenia, ale pozostawia lepszą awaryjną możliwość, gdy wpadamy w problemy finansowe lub mamy inny, lepszy sposób wydawania pieniędzy niż wysokie obowiązkowe raty kredytu lub jego nadpłacanie.
Możliwe słabe punkty mojej metody
Najbardziej oczywistym zarzutem do mojej metody jest to, że comiesięczne nadpłaty wymagają akcji. Zwykle jest to zalogowanie do banku i kilka kliknięć w jego aplikacji, by dokonać odpowiedniej nadpłaty kredytu. Prawda jest taka, że w prawdziwym życiu ani nie musimy nadpłacać regularnie, ani dokładnymi kwotami, które „od linijki” sprawią, że nasz 30-letni kredyt będzie po latach kosztował równie mało, co analogicznej wysokości kredyt na 20 lat. Wystarczy regularnie nadpłacać, by zmniejszać łączne odsetki. Jeśli chcemy uzyskać koszt porównywalny z kredytem 20-letnim, musimy jednak utrzymać odpowiednio szybkie tempo spłaty kapitału wobec sytuacji, w której posłuchalibyśmy reguły 30/20/20 (jak w moich symulacjach).
Drugim możliwym zarzutem jest to, że nie wszyscy mają na tyle dyscypliny, by nadpłacać swoje kredyty i jeśli ktoś weźmie kredyt na 30 lat, to wszystkie nadwyżki wyda, niczym nie nadpłaci i że jego łączny koszt kredytu faktycznie wyjdzie równie wysoko jak w symulacjach broniących reguły 30/20/20. Cóż – na brak dyscypliny finansowej nie ma reguły, ale wracam tu do wcześniejszego akapitu: zatem dlaczego kredyt na 20 lat, a nie na 10 lub 15 lat, skoro ktoś ma pieniądze w budżecie miesięcznym na jego spłatę, a nie ma dyscypliny, by wykonywać nadpłaty? Chodzi mi o to, że to 20 lat jest sztuczną granicą i że równie dobrze jutro ktoś inny może zaproponować regułę 30/20/15 lub 25/20/15 i będzie to równie merytoryczne, co sztywne trzymanie się reguły 30/20/20.
Alternatywą jest zdrowy rozsądek i założenie, że Ty, czytelniku lub słuchaczu, sam kontrolujesz własne finanse i że będziesz miał na tyle dyscypliny, by nadpłacać swój kredyt (o ile będziesz chciał to robić), co utrzyma niskie łączne koszty odsetkowe. Dodam, że sam mam kredyt hipoteczny na 30 lat i sam nadpłacam ze zmniejszeniem raty, a nie skróceniem okresu kredytowania, więc nie tylko o tym mówię, ale też żyję tym wpisem i przedstawionym tu rozumowaniem.
Podsumowanie
Jeśli mnie znasz, to pewnie zauważyłeś, że zawsze krytykuję pomysły, metody i konkretne materiały, a nie ich twórców. Nie zależy mi na walce, ani na wojnie, ale na merytorycznej dyskusji na temat szeroko promowanych reguł zarządzania finansami (i inwestycjami). To nie pierwszy raz, gdy krytycznie odniosłem się do pomysłów innych blogerów, ale tym razem zdecydowałem się napisać wprost, czyjego argumentu dotyczy mój wpis (bo i tak uważni czytelnicy bez trudu rozpoznaliby, do czego i do kogo nawiązuję).
Jestem bardzo ciekaw, co myślisz o mojej metodzie oraz czy też uważasz, że sztywność reguły 30/20/20 może wprowadzić kredytobiorcę w potencjalne problemy. Jestem też ciekaw, czy chcesz poczytać na blogu więcej symulacji dotyczących kredytów hipotecznych i rynku nieruchomości ogółem.
Dzięki i do zobaczenia w sekcji komentarzy pod wpisem!
Mateusz (autor)
Zapisz się do mojego newslettera:
Wyraziłeś/-aś chęć zapisu do mojego newslettera. Teraz sprawdź swoją skrzynkę E-mail i potwierdź chęć zapisania się.
Zastrzeżenie
Informacje przedstawione na tej stronie internetowej są prywatnymi opiniami autora i nie stanowią rekomendacji inwestycyjnych w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 roku w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715). Czytelnik podejmuje decyzje inwestycyjne na własną odpowiedzialność. Autor bloga nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam umieszczanych na blogu.





