Konto OKI w skrócie – najważniejsze zasady.
Osobiste Konto Inwestycyjne, czyli OKI, ma być nowym typem rachunku pozwalającym inwestować bez klasycznego podatku Belki oraz podatku giełdowego. W zamian aktywa przekraczające odpowiednie limity będą podlegały corocznemu podatkowi od ich średniej wartości – również w roku, w którym inwestor poniesie stratę.
Stan prawny na 1 sierpnia 2026 r.
Ustawa o OKI została uchwalona przez Sejm 3 lipca 2026 r. i przyjęta przez Senat bez poprawek 22 lipca 2026 r. Zgodnie z uchwalonym tekstem przepisy mają obowiązywać od 1 stycznia 2027 r. Sekcja będzie aktualizowana po zakończeniu procesu legislacyjnego.
Podłuchaj analizy OKI w podcaście:
Obejrzyj analizę zasad OKI:
Główne parametry konta OKI
Parametr OKI | Ustalenia na 1 sierpnia 2026 |
|---|---|
Stan prawny | Ustawa uchwalona przez Sejm i przyjęta przez Senat bez poprawek; proces niezakończony |
Planowany start | 1 stycznia 2027 r. |
Minimalny wiek | 18 lat |
Liczba kont OKI | Dowolna (można mieć więcej niż jedno OKI) |
Dostawcy OKI | Banki, domy maklerskie, TFI, ubezpieczyciele, DFE |
Główna korzyść konta OKI | Zwolnienie z podatku Belki (19% od dywidend/odsetek) oraz z podatku giełdowego (19% od zysku ze sprzedaży instrumentów). Zagraniczny podatek od dywidend (WHT, withholding tax) może dalej być pobierany od dywidend/odsetek. |
Podatek w 2027 r. | 0,85% od średniej wartości aktywów na wszystkich OKI w skali roku (wyłączając kwotę zwolnioną z podatku) |
Stawka podatku w kolejnych latach | 19% stopy referencyjnej NBP, minimum 0,1% |
Limit zwolnienia z podatku od aktywów | 100 000 zł średniej wartości określonych aktywów - lista dalej we wpisie |
Podlimit dla aktywów oszczędnościowych | 25 000 zł w ramach wspólnego limitu 100 000 zł |
Waloryzacja limitów zwolnienia z podatku | od 2030 r. |
Rozliczenie podatku z OKI | Samodzielnie, przez e-Urząd Skarbowy |
Wypłaty | Dozwolone zawsze, bez ograniczeń |
Źródło: ustawa z 3 lipca 2026 r. o osobistych kontach inwestycyjnych oraz materiały Ministerstwa Finansów. Stan prawny: 1 sierpnia 2026 r.
Co to jest Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI)?
Osobiste Konto Inwestycyjne, czyli OKI, ma być nową formą rachunku przeznaczonego do oszczędzania i inwestowania. Dochody osiągane z aktywów na OKI nie będą podlegały klasycznemu 19-procentowemu podatkowi giełdowemu, a przychody z dywidend i odsetek nie będą podlegały podatkowi Belki, ale część wartości aktywów może podlegać corocznemu podatkowi od ich średniej wartości. Oto krótkie definicje trzech podatków od inwestycji w Polsce (trzeci powstaje wraz z wprowadzeniem OKI):
- podatek Belki, który jest ryczałtem 19% od całego przychodu z dywidend i odsetek,
- podatek giełdowy (od zysków kapitałowych), który jest podatkiem liniowym 19% od dochodu (przychód – koszty) ze zbycia instrumentów finansowych,
- Podatek od wartości aktywów, który jest wyliczany nie w oparciu o przychody ani o zyski z inwestycji, a o to, ile inwestor ma zainwestowanych środków na swoich kontach OKI.
Podstawową zaletą OKI ma być to, że pierwsze 100 000 zł zainwestowane na tych kontach w wybrane aktywa będzie zwolnione z każdego z trzech powyższych rodzajów podatków od inwestowania. Zwolnienie do 100 000 zł obejmie średnią wartość określonych, kwalifikowanych aktywów zgromadzonych łącznie na wszystkich kontach OKI. Dla aktywów oszczędnościowych (np. lokaty, obligacje detaliczne) obowiązywać będzie podlimit 25 000 zł mieszczący się w limicie ogólnym. Nadwyżka ponad wspomniane 100 000 zł i tak będzie zwolniona z podatku giełdowego i Belki, które OKI w ogóle nie dotyczą.
Jak działa Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI)?
Minister Domański wspominał o tym, że przy tworzeniu OKI inspirowano się szwedzkim ISK (investeringssparkonto) i faktycznie rozwiązanie wygląda na „kalkę” elementu szwedzkiego systemu podatkowego.
Osobiste Konto Inwestycyjne z definicji i bez limitów kwotowych zwalnia z opisanych we wcześniejszej części wpisu podatków: Belki oraz giełdowego. Inaczej mówiąc: na OKI nie zapłacisz podatku od dywidend (z wyjątkiem zagranicznego podatku u źródła, który na OKI także zostanie pobrany) lub od odsetek z obligacji. Inwestując na OKI nie zapłacisz też podatku giełdowego przy realizacji zysku z transakcji sprzedaży. Możesz mieć na OKI łącznie nawet kilka milionów złotych i nie zapłacisz podatku Belki przy dywidendach oraz odsetkach oraz podatku giełdowego przy realizacji zysku. Jednak ceną tego zwolnienia podatkowego jest nowy podatek nazwany podatkiem od wartości aktywów, który płaci się niezależnie, czy ma się na OKI zyski, czy straty. Jego wysokość ma wynosić 0,85% w skali roku w 2027, a w kolejnych latach 19% wysokości stopy referencyjnej NBP aktualnej na koniec października roku poprzedzającego rok, którego dotyczy stawka podatku. Stopa opodatkowania OKI nie może być niższa niż 0,1% a jej wyliczona wysokość jest zaokrąglana do dwóch miejsc po przecinku (procentowego). Minister Finansów ma ją ogłaszać do 30 listopada roku poprzedzającego rok, w którym stawka podatku będzie obowiązywać.
Pomyślisz teraz „czyli wymieniamy jeden rodzaj podatku na drugi” i będziesz miał rację. Jednak obietnica wyborcza związana z wprowadzeniem OKI mówiła o braku podatku od inwestycji do wysokości 100 tys. złotych i to właśnie OKI (niestety) w dość złożony sposób realizuje ten postulat. Otóż niektóre rodzaje aktywów, np. środki pieniężne w polskim złotym, lokaty w polskim złotym, polskie obligacje skarbowe i korporacyjne, akcje spółek, których kapitał zakładowy jest denominowany w polskim złotym (w praktyce zdecydowana większość spółek notowanych na polskiej giełdzie) oraz fundusze, których przynajmniej 70% zawartości stanowią powyższe instrumenty, będą kwalifikowały się do zwolnienia podatkowego.
Jeśli ulokujesz na OKI więcej niż 100 000 zł wartości wspomnianych aktywów (lub aktywa niekwalifikujące się do zwolnienia), to od nadwyżki ponad tę kwotę zapłacisz podatek od średniej rocznej wartości aktywów na OKI zgodny ze wzorem:
- Stawka opodatkowania OKI w kolejnym roku = 19% × stopa referencyjna NBP z 31 października obecnego roku, podana do wiadomości najpóźniej pod koniec listopada tego roku.
- Podatek od wysokości aktywów na OKI = stawka podatku × opodatkowana średnia wartość aktywów.
W praktyce podatek ten będzie zazwyczaj wynosił pomiędzy 0,5 a 1% rocznie (choć historycznie zdarzały się w Polsce okresy, w których wynosiłby on nawet ponad 2% od całości aktywów, co zaraz przedstawię).
Poniżej proste porównanie konta OKI z regularnym kontem maklerskim (zielony = OKI wygrywa), zakładając, że cały osiągnięty zysk lub stratę realizujemy pod koniec roku (co nie jest typowym zachowaniem długoterminowego inwestora pasywnego):
W ogromnym uproszczeniu:
- im mniejsze środki inwestujemy, tym bardziej opłaca się konto OKI,
- im wyższy zysk osiągamy, tym bardziej opłaca się konto OKI.
W co można inwestować na koncie OKI?
Na podstawie obecnej ustawy o OKI chciałem na przykładach rozpisać, które aktywa mogą kwalifikować się do którego limitu zwolnień na OKI. Na potrzeby uproszczenia tej części będę używać określenia „akcje polskie” na oznaczenie akcji spółek, których kapitał zakładowy jest denominowany w złotych, a „akcje zagraniczne” na akcje wszystkich pozostałych spółek. W przypadku obligacji przez „polskie” będę rozumieć obligacje niebędące obligacjami strukturyzowanymi, których wartość nominalna wskazana w prospekcie lub innym dokumencie ofertowym jest denominowana w złotych (niezależnie od kraju siedziby emitenta), a przez „zagraniczne” – wszystkie inne obligacje. Są to uproszczenia przyjęte na potrzeby tego tekstu, a nie ustawowe definicje polskich i zagranicznych instrumentów finansowych.
Dostępność instrumentu na OKI i jego kwalifikacja do zwolnienia podatkowego to dwie różne kwestie. Poniżej podział wobec kwalifikacji do zwolnienia z podatku od wysokości aktywów na OKI:
Jakie aktywa BĘDĄ DOSTĘPNE NA OKI, ALE nie będą objęte zwolnieniem podatkowym OKI w ogóle? | Jakie aktywa będą objęte zwolnieniem podatkowym OKI do 25 tys. zł? | Jakie aktywa będą objęte zwolnieniem podatkowym OKI do 100 tys. zł? |
|---|---|---|
Środki pieniężne w walutach obcych, np. euro lub dolarach | Środki pieniężne w PLN na rachunku bankowym (z wyjątkiem lokaty strukturyzowanej). | Środki pieniężne w PLN na rachunku pieniężnym związanym z kontem maklerskim |
Akcje zagraniczne | Lokaty i konta oszczędnościowe w PLN | Akcje polskie, prawa do takich akcji oraz prawa poboru takich akcji |
Obligacje zagraniczne | Polskie obligacje oszczędnościowe/detaliczne, np. TOS, COI i EDO | Polskie obligacje hurtowe, np. obligacje skarbowe lub korporacyjne notowane na Catalyst |
ETF lub fundusz (polski albo zagraniczny), którego polityka inwestycyjna nie przewiduje lokowania co najmniej 70% wartości aktywów w instrumenty kwalifikujące się do zwolnienia | Niektóre detaliczne fundusze i inne produkty inwestycyjne o ogólnym wskaźniku ryzyka równym 1 (najniższym), których polityka przewiduje lokowanie co najmniej 70% wartości aktywów w instrumenty kwalifikujące się do zwolnienia | ETF/fundusz inwestycyjny (polski lub zagraniczny), którego polityka inwestycyjna przewiduje lokowanie co najmniej 70% aktywów w instrumenty kwalifikujące się do zwolnienia, np. polskie akcje lub obligacje |
Bony skarbowe denominowane w PLN | Listy zastawne, których wartość nominalna jest denominowana w złotych | |
Środki pieniężne w PLN na rachunku pieniężnym związanym z rachunkiem rejestrowym do detalicznych obligacji skarbowych |
- Jakie aktywa będą dostępne na OKI, ale nie będą objęte zwolnieniem podatkowym w ogóle?
- Środki pieniężne w walutach obcych, np. euro lub dolarach.
- Akcje zagraniczne.
- Obligacje zagraniczne.
- ETF lub fundusz (polski albo zagraniczny), którego polityka inwestycyjna nie przewiduje lokowania co najmniej 70% wartości aktywów w instrumenty kwalifikujące się do zwolnienia.
- Jakie aktywa będą objęte zwolnieniem podatkowym do 25 tys. zł?
- Środki pieniężne w PLN na rachunku bankowym (za wyjątkiem lokaty strukturyzowanej).
- Lokaty i konta oszczędnościowe w PLN.
- Środki pieniężne w PLN na rachunku pieniężnym związanym z rachunkiem rejestrowym do detalicznych obligacji skarbowych.
- Polskie obligacje oszczędnościowe/detaliczne, np. COI i EDO.
- Bony skarbowe denominowane w PLN.
- Niektóre detaliczne fundusze i inne produkty inwestycyjne o ogólnym wskaźniku ryzyka równym 1 (najniższym), których polityka przewiduje lokowanie co najmniej 70% wartości aktywów w instrumenty kwalifikujące się do zwolnienia.
- Jakie aktywa będą objęte zwolnieniem podatkowym do 100 tys. zł?
- Środki pieniężne w PLN na rachunku pieniężnym związanym z kontem maklerskim.
- Akcje polskie, prawa do takich akcji oraz prawa poboru takich akcji.
- Polskie obligacje hurtowe, np. obligacje skarbowe lub korporacyjne notowane na Catalyst.
- Listy zastawne, których wartość nominalna jest denominowana w złotych.
- ETF/fundusz inwestycyjny (polski lub zagraniczny), którego polityka inwestycyjna przewiduje lokowanie co najmniej 70% aktywów w instrumenty kwalifikujące się do zwolnienia, np. polskie akcje lub obligacje.
W związku z powyższym potrafię sobie wyobrazić powstawanie funduszy, w tym ETF-ów, które będą inwestować w 30% w akcje amerykańskie lub akcje światowe, a w pozostałych 70% w polskie akcje lub obligacje, byle tylko „załapać się” na całkowite zwolnienie podatkowe na OKI.
Limity zwolnienia z podatku od wysokości aktywów na OKI – zarówno 100 tys. zł, jak i 25 tys. zł mają być stałe do 2029 roku, a od 2030 waloryzowane inflacją.
Jak wysoki będzie podatek od wysokości aktywów na koncie OKI?
W 2027 roku stawka podatku od wartości aktywów ma wynosić 0,85%. W kolejnych latach będzie równa 19% stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października poprzedniego roku, ale nie mniej niż 0,1%. Stawkę ogłosi Minister Finansów do 30 listopada.
W tym kontekście warto policzyć samodzielnie historyczne „teoretyczne opodatkowanie OKI”. Zależnie od tego, czy oprzemy je na rentowności polskich obligacji 10-letnich, czy na stopie referencyjnej NBP, wyniosłoby one w latach 1999 – 2025 średnio odpowiednio 1,02% lub 0,97%.
Można zatem założyć, że opodatkowanie wartości aktywów na OKI wyniesie około 0,5-0,6%, gdy stopy procentowe będą niskie, ale więcej, bo nawet 1,1-1,5% przy wyższych stopach procentowych. Długoterminowo można liczyć, że średnie roczne opodatkowanie kont OKI wyniesie około 0,8-1% i z podobnym założeniem będę wykonywał symulacje inwestowania na koncie OKI już za kilka akapitów.
Historia OKI
Rządzący w Polsce od wielu lat mówią o likwidacji, obniżeniu lub transformacji podatku Belki oraz podatku giełdowego, aby inwestowanie na giełdzie w Polsce popularyzowało się w szybszym tempie. Zaczęło się od pomysłu kwoty wolnej od podatku Belki/giełdowego, ale pomysł szybko spalił na panewce, bo rządzący zauważyli, że skomplikowałoby to rozliczenie podatkowe (żadna firma by już automatycznie nie odciągała 19% od każdej wypłaty odsetek lub dywidendy, bo nie wiedziałaby, czy inwestor przekroczył już kwotę wolną w danym roku, czy nie, stąd obowiązek podatkowy ciążyłby na inwestorze). Na ulgi lub obniżkę podatku Belki inwestorzy czekali od lat. Jednak sierpień 2025 roku przyniósł prawdziwy przełom, bo minister finansów Andrzej Domański zaprezentował projekt nowego konta z warunkowym zwolnieniem z podatku Belki/giełdowego o nazwie Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI), które zasili „panteon” polskich kont-skrótowców (IKE, IKZE, OIPE, PPK, PPE, OFE).
Komu opłaca się konto OKI?
Policzę teraz opłacalność korzystania z konta OKI, zakładając, że zainwestuję na nim w tanie (zagraniczne) fundusze ETF, w tym takie na cały świat (np. MSCI ACWI) lub na rynki rozwinięte (np. MSCI World). W tym krótkim rozdziale najpierw porównam OKI do regularnego konta maklerskiego, zakładając inwestycję w prosty fundusz ETF na akcje z całego świata dla prawdziwych danych historycznych z lat 1999 – 2025 (włączając w to teoretyczne historyczne opodatkowanie konta OKI). Następnie wykonam 2 symulacje dla równej rocznej stopy zwrotu dla okresów 30- i 50-letniego, by pokazać największą wadę konta OKI, jaką jest „korozja kapitału”, którą wprowadza podatek od aktywów (nawet przy nierealizowaniu zysków). Zacznijmy od symulacji na danych historycznych.
Czy globalny ETF opłaci się na OKI bez zwolnienia 100 tys. zł?
Wyobraź sobie, że na chwilę przed 2000 rokiem zaczynasz regularnie inwestować swoje oszczędności w PLN w ETF śledzący indeks światowych spółek MSCI ACWI, robiąc to na regularnym koncie maklerskim. Jako że to ETF typu akumulującego (accumulating), to nie wypłaca on dywidend, a jako że przez lata nie sprzedasz jednostek, to podatek giełdowy zapłacisz dopiero pod koniec inwestycji, czyli w lipcu 2025 roku. Przenieśmy się do równoległej rzeczywistości, w której konto działające na założeniach Osobistego Konta Inwestycyjnego (OKI) było dostępne już w 2000 roku i inny inwestor (w tejże rzeczywistości) robił to samo, ale na koncie OKI.
Porównujemy więc kogoś, kto przez wiele lat inwestował, co miesiąc kupując jednostki ETF-u accumulating na indeks MSCI ACWI, nie płacąc bardzo długo żadnego podatku (a na końcu, przy sprzedaży, 19% od osiągniętego zysku) z kimś, kto płacił co roku podatek w wysokości pomiędzy 0,27% a 2,27% (średnio około 1,03%), ale na końcu nie płaci podatku giełdowego (od zysku). W tym przykładzie zakładam, że ETF na MSCI ACWI nie jest aktywem kwalifikowanym do limitu 100 tys. zł. Podatek od wartości aktywów dotyczy więc całej średniej wartości tej inwestycji, a nie wyłącznie nadwyżki ponad 100 tys. zł.
Wynik tej symulacji może Cię naprawdę zaskoczyć, bo wygrywa tu konto OKI:
W takiej ponad 25-letniej symulacji opartej na prawdziwych danych wygrywa konto OKI, ale tylko nieznacznie, bo dane sugerują, że jeszcze (dosłownie) kilka lat rocznego opodatkowania całego kapitału i bardziej opłacałoby się regularne konto maklerskie. Pokażę to na bardzo prostym przykładzie, gdzie średnia stopa zwrotu z inwestycji i średnie opodatkowanie OKI wynoszą dokładnie tyle samo, co w tej historycznej symulacji, ale przedłużę czas inwestycji o jedynie 4 lata, czyli do 30 lat.
Kiedy konto OKI przestaje się opłacać?
Zauważ, że opodatkowanie Osobistego Konta Inwestycyjnego (OKI) wynoszące około 1% rocznie, to nic innego niż dodatkowy koszt roczny inwestycji o takiej kwocie. Jedyna różnica to ich sposób pobierania, bo jeśli fundusz inwestycyjny lub usługa robodoradcy kosztuje 1% rocznie, to jest to automatycznie „odciągane” z wartości jednostki każdego dnia proporcjonalnie do kosztu rocznego, a więc kompletnie niewidoczne dla inwestora. Podatek od wysokości aktywów na OKI będzie trzeba zapłacić na podstawie tego, co wyliczą dla nas dostawcy naszych kont OKI.
Jednak na potrzeby tego wpisu możesz wyobrazić sobie konto OKI jako rachunek, na którym kwota przekraczająca wartość 100 000 zł po prostu „otrzyma” dodatkowy koszt roczny w wysokości około 1% rocznie. I właśnie tak zrobiłem symulację zakładającą 30 lat inwestowania, 6,62% rocznie (tyle wynosiła średnia roczna stopa zwrotu [CAGR] dla MSCI ACWI w okresie 1999 – 2025 liczona w PLN) i 1,02% rocznie opodatkowania OKI (tyle wynosiłoby średnio w okresie 1999 – 2025). Wynik jest dla mnie przewidywalny, bo regularne konto maklerskie, pomimo tego, że po latach płacimy 19% od całego osiągniętego zysku, kończy z kapitałem wyższym od OKI, na którym co roku płaciliśmy podatek od całych zgromadzonych aktywów, będący dodatkowym kosztem:
Czy to oznacza, że konto OKI nie ma sensu dla inwestora długoterminowego? Absolutnie nie, bo do limitu 100 000 zł będzie bardzo korzystnym typem konta maklerskiego dla każdego inwestora, który potrafi w długim terminie osiągać jakikolwiek zysk (mam nadzieję, że jest to każdy czytający te słowa). Nie mówiąc o tym, że konta OKI można użyć „strategicznie” do wszystkich celów, które chcemy zrealizować w krótszym horyzoncie, np. 5, 10 lub 15 lat (tylko tu pojawia się problem, bo oczywiście nie mamy gwarancji osiągnięcia zysku na ryzykownych instrumentach w takim okresie – choć w dłuższym też nie mamy takiej gwarancji, jeśli miałbym się „czepiać” własnego argumentu).
Jednak jeśli przedłużę tę symulację do 50 lat, które dla większości z nas jest kompletnie nierealnym horyzontem inwestycyjnym (bo kto zaczyna inwestować w wieku 20 lat, robi to regularnie co miesiąc i do 70 roku życia w ogóle nie sprzedaje swoich inwestycji?), to jeszcze lepiej zobaczysz, jak źle na kapitał działa opodatkowanie rzędu 1% rocznie od całości zainwestowanej kwoty.
Kiedy OKI może być gorsze od zwykłego rachunku maklerskiego?
Osobiste Konto Inwestycyjne może być bardzo złym kontem na bardzo długi termin. Jeśli masz 20-30 lat i chcesz oszczędzać na zabezpieczenie emerytalne, to znacznie lepszymi kontami w tym celu będą IKE i IKZE, ale i… regularne konto maklerskie.
To dla wielu nieintuicyjne, ale choć pobieranie co roku podatku rzędu 0,8-1,2% rocznie jest dla bardzo zyskownych lat o wiele lepsze niż pobieranie 19% od zysku, to w długim terminie, gdy zysk nie jest „szalony” (rzędu 15% rocznie co roku), OKI w pewnym momencie przestaje wygrywać z regularnym kontem maklerskim. Ta mało realna i celowo bardzo długa symulacja miała tylko jedno zadanie: pokazać, że OKI nie powinno być nawet porównywane z IKE i IKZE, które znacznie lepiej zabezpieczają emeryturę osoby młodej niż OKI.
Jednak widzę wiele świetnych zastosowań dla konta OKI, np.:
- trzymania na nim „poduszki finansowej” , pamiętając, że będzie tam można lokować tylko do 25 000 zł bez podatku w lokatach i obligacjach detalicznych,
- rozpoczęcia długoterminowego inwestowania od OKI, przeznaczając na nie pierwsze 100 000 zł wartości kwalifikującej się do zwolnienia podatkowego inwestycji (i realizując i wypłacając zyski bez podatku, gdy wartość konta przekroczy 100 000 zł),
- krótkoterminowej lub średnioterminowej spekulacji. Im wyższy zysk i im krótszy horyzont, tym bardziej OKI wygrywa z regularnym kontem maklerskim. Czy tego chcesz, czy nie, OKI jest doskonałym kontem do spekulacji. Oczywiście, jeśli spekulacja się nie powiedzie, bo strat na OKI nie rozliczymy w PIT-38, by obniżyć sobie zyski w kolejnych latach,
- realizacji celów średnioterminowych, np. zbierania na wkład własny na nowy dom/mieszkanie czy zbierania na wyprawkę dla dzieci (horyzont: 10-15 lat, bo w krótszym należy obawiać się fluktuacji na rynku akcji).
Zastosowań jest prawdopodobnie więcej, więc w ostatnim rozdziale wpisu omówię OKI w kontekście obecnie istniejących kont maklerskich, w tym IKE, IKZE i OIPE.
Podsumowując tę część wpisu: OKI jest świetnym kontem dla osób dysponujących niewielkimi środkami, bo do 100 000 zł kapitału całkowicie zwalnia z opodatkowania. Jest też dobre do trzymania tzw. poduszki finansowej lub kapitału na realizację celów średnioterminowych (10-15 lat), ale na ogół przestaje mieć większy sens przy bardzo długim terminie rzędu 30 lat lub więcej. Opodatkowanie OKI pobierane co roku można tak naprawdę porównać do dodatkowego kosztu rocznego, który nakłada na inwestycję nie dostawca funduszu, nie robodoradca, a państwo polskie, regularnie obniżając wyniki inwestora.
OKI a IKE, IKZE i zwykłe konto maklerskie
Jeśli nie czytasz mojego bloga po raz pierwszy, to wiesz, że nie jestem fanem komplikowania życia (ani polskiego systemu prawnego). Podstawową wadą Osobistego Konta Inwestycyjnego (OKI) jest to, że będzie to zupełnie nowy typ konta w już bardzo zagmatwanym systemie kont „skrótowców”. Tak – wadą OKI będzie to, że w ogóle ma zacząć istnieć (jako osobne konto), komplikując system skrótowców oraz komplikując system podatkowy:
- mamy już regularne konto maklerskie, IKE, IKZE, OIPE, PPE, PPK, OFE, a teraz dochodzi OKI,
- mamy już podatek Belki (19% od przychodu z dywidend i odsetek), podatek giełdowy (19% od zysku ze sprzedaży instrumentów), a teraz dochodzi podatek od aktywów.
Komplikowanie systemu nigdy nie jest dobre, a im bardziej zagmatwane zasady prowadzenia nowego konta (w tym przypadku OKI), tym gorzej dla nas wszystkich. W tym przypadku zagmatwaniem jest limit 100 000 zł bez żadnego podatku, z czego tylko 25 000 zł może być na lokatach i obligacjach detalicznych.
Cecha | OKI | Zwykły rachunek maklerski | ||
|---|---|---|---|---|
Cel | Dowolny | Emerytura (wypłata po 60.) | Emerytura (wypłata po 65.) | Dowolny |
Dostęp do środków w dowolnej chwili | bez ograniczeń | Możliwy zwrot (konieczność zapłaty zaległego podatku Belki i giełdowego) | Możliwy zwrot (należy rozliczyć jako dochód z innych źródeł w PIT-36 lub PIT-37) | bez ograniczeń |
roczny limit wpłat | brak limitu | Tak, 3-krotność PPW (prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) | Tak, 1,2- lub 1,8-krotność PPW (prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) | brak limitu |
podatek od zysku / podatek Belki | brak | brak (po spełnieniu warunków) | brak (po spełnieniu warunków) | |
podatek od wartości aktywów | tak (poza zwolnieniem 100 000 zł) | brak | brak | brak |
Dobrze więc, zacznijmy od najważniejszego, czyli od tego, kto powinien, kiedy i w jakiej kolejności wpłacać na OKI (wobec innych istniejących kont inwestycyjnych polskiego systemu).
W jakiej kolejności wpłacać na konto OKI?
Zakładam, że większość osób jest tu właśnie po to, by zobaczyć efekt mojej analizy dotyczącej tego, w jakiej sekwencji należy wpłacać na każdy z rodzajów kont. Przedstawię Ci teraz najprostszy zbiór reguł dla oszczędzających i inwestujących w Polsce, biorąc pod uwagę to, kiedy wpłacać na OKI, a kiedy na inne konta.
- Jeśli jeszcze nie masz na OKI równowartości 100 000 zł i i tak chcesz mieć w portfelu kwalifikujące się do zwolnienia aktywa (np. polskie akcje, ETF-y na polskie akcje lub obligacje detaliczne), to OKI warto rozważyć w pierwszej kolejności dla kwalifikowanych aktywów mieszczących się w limicie zwolnienia. Dla aktywów niekwalifikowanych, takich jak większość globalnych ETF-ów, trzeba osobno porównać OKI ze zwykłym rachunkiem, IKE i IKZE.
- Jeśli już masz na OKI 100 000 zł kwalifikujących się do zwolnienia aktywów, ale do rozpoczęcia wypłat z portfela masz więcej niż 25 lat (np. jesteś w wieku 30 lat, ale chcesz wypłacać z portfela od wieku 60 lat), to odpuść sobie na razie wpłacanie na OKI i wpłacaj w kolejności:
- IKE lub IKZE -> regularne konto maklerskie.
- Jeśli już masz na OKI 100 000 zł kwalifikujących się do zwolnienia aktywów i do rozpoczęcia wypłat z portfela masz 25 lat lub mniej (np. jesteś w wieku 40 lat i chcesz wypłacać od wieku 60 lat), to odpuść już sobie wpłacanie na regularne konto maklerskie i wpłacaj na konta w takiej kolejności:
- IKE lub IKZE -> OIPE -> OKI (przy czym użycie OIPE zależy tylko od tego, czy jego koszt roczny będzie mniejszy od opodatkowania OKI dla kwot powyżej 100 000 zł).
Oczywiście każda sytuacja jest inna, a ilu inwestorów, tyle pomysłów, więc trudno zawrzeć wszystkie scenariusze na 1 wykresie. Myślę jednak, że te ogólne reguły pomogą w optymalnym wykorzystaniu każdego konta w kontekście inwestowania pasywnego w portfel, w którym przeważają akcje, a więc taki, który w długim terminie przyniesie średnio około 7-8% brutto rocznie.
Podsumowując ten fragment wpisu: od konta OKI powinno się zawsze zaczynać wpłaty na różne konta, jeśli kapitał na OKI nie przekracza jeszcze 100 000 zł. Jeśli przekracza, to warto priorytetyzować IKE lub IKZE nad OKI, bo korzyść podatkowa z tych kont będzie większa od tej, którą oferuje OKI. Co ciekawe, jeśli do momentu planowanej wypłaty z portfela zostało Ci więcej niż 25 lat, to po wypełnieniu całej kwoty wolnej od podatku na OKI, lepiej jest używać w trzeciej kolejności regularne konto maklerskie niż OKI.
Jak wykorzystać konto OKI?
Ile osób, tyle teorii o tym, co warto kupić na OKI, więc opiszę teraz moją perspektywę, co do tego, jakie instrumenty są preferowane na Osobistym Koncie Inwestycyjnym (OKI) i dlaczego. Ogólna reguła jest prosta: im większy zysk daje instrument, tym lepiej umieścić go na OKI i zupełnie nie ma znaczenia, czy instrument ten płaci dywidendy lub odsetki, czy nie.
- Jeśli w limicie bezpodatkowym OKI osiągamy kolosalne zyski, to genialnie, bo nie zapłacimy od nich żadnego podatku.
- Jeśli przekroczyliśmy 100 000 zł, czyli limit OKI bez podatku i osiągamy kolosalne zyski, to świetnie, bo na pewno roczne opodatkowanie aktywów wyjdzie nam taniej niż 19% od tychże kolosalnych zysków.
Idealny instrument na OKI zarabiałby bardzo dużo i wypłacałby cały zysk w formie dywidend, by kwota na OKI nigdy nie przekraczała 100 000 zł. Z drugiej strony skoro byłby to tak zyskowny instrument, to i tak lepiej byłoby go trzymać (nawet przez wiele lat) na OKI niż przenosić na regularne konto maklerskie, gdzie płacilibyśmy 19% od zysku lub przychodu z dywidend. Dywidendy nie są z perspektywy OKI zbyt istotne, bo przecież osiągany zysk z instrumentu niewypłacającego dywidend można po prostu samodzielnie odcinać, sprzedając częściowo ten instrument.
Podobna reguła tyczy się IKE, gdzie powinniśmy umieszczać instrumenty o jak największym potencjalnym zysku (mogą być dywidendowe, bo IKE zwalnia z konieczności płacenia podatku Belki, jeśli to polskie instrumenty finansowe). Pisałem o tym w klasycznym już wpisie „Dlaczego akcje pasują do IKE bardziej niż obligacje?„, w którym postawiłem tezę, że akcje pasują do IKE bardziej niż obligacje. W przypadku OKI działa podobny wniosek, bo im wyższy zysk, tym większa szansa, że OKI będzie wychodzić podatkowo lepiej od regularnego konta maklerskiego nawet przez wiele lat. IKZE ma podobnie do IKE, ale instrumenty tam lokowane mogą być mniej zyskowne niż na IKE/OKI, bo na końcu przy wypłacie emerytalnej 10% oddamy państwu w formie podatku ryczałtowego.
Ironia takiego zestawienia kont jest taka, że na regularnym koncie maklerskim powinniśmy lokować instrumenty o najmniejszym potencjale do zysku, bo każdy osiągnięty zysk (lub otrzymane odsetki/dywidendy) będą opodatkowane stawką 19%. Nie oznacza to oczywiście, że powinniśmy na siłę osiągać na regularnym koncie maklerskim kiepskie wyniki, ale to, że jeśli mamy kapitał na OKI, IKE, IKZE i na regularnym koncie, to na tych 3 pierwszych powinniśmy lokować instrumenty o wyższym potencjale do zysku (i zazwyczaj wyższym ryzyku) niż na regularnym koncie maklerskim.
W kontekście OKI pojawiają się w internecie pomysły, że warto lokować na nich ETF-y dywidendowe, a nawet te wypłacające bardzo wysokie dywidendy, czyli ETF-y covered call (które opisałem tutaj). Jak pisałem wyżej: to niedobry pomysł, bo ETF-y tego typu – mimo że wypłacają bardzo wysokie dywidendy rzędu nawet 12% rocznie – rosną wolniej od bazowego indeksu, na który implementują strategię opcyjną. Prostym językiem: covered call ogranicza zdolność ETF-u do zarabiania, więc jeśli to bardzo zyskowny indeks, to lepiej kupić „czysty” ETF na ten indeks i samodzielnie „odkrajać” zyski z OKI, by nie przekroczyć zbytnio 100 000 zł, niż trzymać tam ETF covered call tylko dlatego, że większość zysku wypłaci nam w formie dywidend.
Podsumowując: im większy potencjał do zysku, tym lepszym miejscem do ulokowania instrumentu jest OKI (nawet kosztem IKE i IKZE, choć jeśli te nie mają wypełnionego limitu za dany rok, a na OKI przekraczasz 100 000 zł, to lepiej przenieść nadwyżki z OKI na IKE/IKZE niż kontynuować wpłacanie na OKI). Problem? Inwestorzy są bardzo kiepscy w przewidywaniu krótkoterminowych stóp zwrotu, więc bardzo ciężko powiedzieć, co przyniesie najlepszą w krótkim terminie, a więc na co warto przeznaczyć swoje OKI.
Gdzie i kiedy będzie można założyć konto OKI?
Jako że konto OKI jest dużą nadzieją do zachęcenia polskich nieinwestujących do rozpoczęcia inwestowania, to w bloku startowym do założenia tych kont stoją przede wszystkim domy maklerskie oraz firmy zarządzające funduszami. XTB i inni więksi polscy brokerzy już deklarują chęć wprowadzenia kont OKI jak tylko to będzie możliwe (w styczniu 2027 roku).
OKI będzie możliwe do prowadzenia także w formie konta bankowego/rachunku oszczędnościowego/lokaty, co jednak wydaje mi się marnowaniem potencjału tego konta.
Wiadomo tylko, że będzie można mieć wiele kont OKI i to różnych rodzajów.
Szukasz taniego konta maklerskiego do akcji i ETF-ów?
Nota XTB: Inwestowanie jest ryzykowne. Inwestuj odpowiedzialnie.
Szukasz maklerskiego IKE lub IKZE z bogatą ofertą ETF-ów?
Szukasz dobrego zagranicznego konta maklerskiego?
Aktualny ranking kont maklerskich do akcji i ETF-ów znajdziesz tutaj.
Podsumowanie
Podsumowując temat tego, jak działa Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI) i dla kogo będzie ono opłacalne, chciałbym tylko napisać, że dobrze mieć wybór, a wprowadzenie OKI da inwestorowi wybór preferowanej przez niego formy opodatkowania jego inwestycji. Wybór zawsze lepiej mieć niż nie mieć, co w kontekście OKI działa na plus. Jednak dodanie kolejnego konta – skrótowca skomplikuje już dosyć skomplikowany system polskich finansów, w których inwestor może posiadać jednocześnie regularne konto, IKE, IKZE, OIPE, PPE, PPK i OFE i prawdopodobnie podczas trwania swojego życia wielokrotnie zapomni, że dane konto posiada, ile ma tam środków, a już na pewno zapomni, jak poszczególne konta działają. OKI zasili „panteon polskich kont inwestycyjnych” będąc kolejnym skrótowcem, którego działania trzeba będzie się nauczyć i zrozumieć, aby jak najbardziej świadomie zacząć z niego korzystać.
Daj znać w komentarzach, czy konto OKI Ci się podoba i czy zamierzasz użyć go do swojego inwestowania.
Zapisz się do mojego newslettera:
Zastrzeżenie
Informacje przedstawione na tej stronie internetowej są prywatnymi opiniami autora i nie stanowią rekomendacji inwestycyjnych w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 roku w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715). Czytelnik podejmuje decyzje inwestycyjne na własną odpowiedzialność. Autor bloga nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam umieszczanych na blogu.
