Co to jest majątek netto i jak go obliczyć?
Majątek netto, czyli wartość netto majątku (ang. net worth), to aktywa pomniejszone o zobowiązania. Żeby obliczyć swój wynik, zsumuj wartość mieszkania, oszczędności i inwestycji, a następnie odejmij pozostałe zadłużenie. Dalej wyjaśniam, jak porównywać go z danymi o majątku Polaków oraz dlaczego średnia i mediana mówią o czymś innym.
Choć mój blog jest znany głównie z wpisów inwestycyjnych, to znajdziesz tu także bardzo wiele materiałów o oszczędzaniu i finansach Polaków. Na napisanie tego wpisu wpadłem po publikacji materiału „Polacy nie oszczędzają i nie inwestują pieniędzy!„, w którym zadałem czytelnikom bloga i słuchaczom podcastu dwa pytania:
- Ile pieniędzy oszczędzasz przeciętnie w skali miesiąca?
- Jak wysokie są Twoje oszczędności i aktywa finansowe (np. środki na lokatach, w obligacjach i w akcjach)?
Wyniki ankiet skłoniły mnie do szerszego spojrzenia na finanse czytelników. Same aktywa finansowe nie pokazują przecież wartości posiadanych nieruchomości ani zadłużenia, dlatego w tym wpisie omawiam także majątek netto.
EDIT (2025): Obydwie ankiety są już zamknięte, a ich wyniki przedstawiłem we wpisie Wolność finansowa w Polsce jest możliwa. Statystyki społeczności Inwestomatu, do którego przeczytania serdecznie zapraszam!
Pokażę Ci, jak policzyć wartość netto majątku, a następnie porównać ją z majątkiem Polaków i mieszkańców innych krajów. Na końcu wrócę do tego, jak struktura majątku wpływa na możliwość osiągnięcia wolności finansowej. Miłej lektury!
Podcast
YouTube
W skrócie
- Wartość netto obliczasz według wzoru: aktywa minus zobowiązania. Pensja jest dochodem, a nie dodatkowym składnikiem majątku.
- Mieszkanie na własny użytek wlicza się do majątku. Jeśli jest obciążone kredytem, ujmij jego wartość i odejmij pozostałe zadłużenie, bez liczenia go drugi raz.
- Przyjmij jedną datę wyceny i ten sam zakres obliczenia. Nie mieszaj całego majątku rodziny z długami jednej osoby.
- Średnia i mediana opisują różne rzeczy. Wyniku na gospodarstwo domowe nie porównuj bezpośrednio z wynikiem na osobę dorosłą.
- Ankieta czytelników opisuje jej uczestników. Nie jest reprezentatywnym badaniem majątku wszystkich Polaków.
- Wysoka wartość netto nie gwarantuje płynności ani dochodu wystarczającego do życia. Sprawdź również strukturę aktywów, wydatki i obciążenia.
Ile oszczędzają uczestnicy ankiety Inwestomatu?
To wyniki dobrowolnej ankiety czytelników przeprowadzonej w 2024 roku. Opisują jej uczestników, a nie reprezentatywną próbę wszystkich Polaków lub wszystkich osób odwiedzających blog.
Zacznę od tego, że jeśli tu jesteś i czytasz te słowa, to prawdopodobnie należysz do „inwestomatowej bańki”, w której (zgodnie z ankietą z wpisu „Polacy nie oszczędzają i nie inwestują pieniędzy!„) ludzie oszczędzają przeciętnie około 3500 złotych miesięcznie.
W ankiecie 90% respondentów zadeklarowało oszczędzanie przynajmniej 1000 zł miesięcznie, a 98,5% — przynajmniej 200 zł. To dla mnie powód do satysfakcji, ale dobrowolny udział oznacza, że nie należy utożsamiać tych wyników z całą społecznością. Oto odpowiedzi 2556 uczestników dotyczące miesięcznych oszczędności:
Największą grupę stanowią osoby oszczędzające przynajmniej 5000 zł miesięcznie — tak odpowiedziało 37,5% respondentów. Takie nadwyżki mogą znacząco ułatwić budowanie kapitału, ale termin niezależności finansowej zależy również od wydatków, wyników inwestycji i planu. Wiedziałem, że społeczność FIRE jest na tym blogu silna, więc dziękuję za podzielenie się tymi informacjami.
Regularne oszczędzanie nawet 1000 zł miesięcznie daje podstawę do budowy portfela inwestycyjnego. Drugie pytanie ankiety dotyczyło jednak samych aktywów finansowych, a nie całego majątku netto. Ponieważ odpowiedzi miały formę przedziałów, w tym otwartego przedziału najwyższego, nie wyliczam z nich dokładnej średniej bez przyjmowania dodatkowych założeń.
Jeśli regularnie odkładasz pieniądze, ale jeszcze nie masz pomysłu na ich inwestowanie, zajrzyj do książki „Inwestowanie dla każdego”. Przeprowadzam w niej przez wybór proporcji portfela, ETF-ów, obligacji i konta aż do pierwszych transakcji.
Mowa tu o samych aktywach finansowych (np. o gotówce, lokatach, akcjach i obligacjach) i z samych moich obserwacji wynika, że jest to bardzo imponująca wartość na tle polskiej populacji, która zazwyczaj posiada bardzo niskie oszczędności finansowe. Zgodnie z danymi z różnych krążących po internecie ankiet środkowy Polak może mieć nie więcej niż 5000 złotych środków w aktywach finansowych, co jednak odczaruję w dalszej części wpisu, prezentując wyższej jakości dane dotyczące majątku Polaków w 2024 roku. Społeczność inwestomat.eu jest w kwestii finansów ponadprzeciętna i oszczędza znacznie więcej niż przeciętny Polak, co przekłada się na to, że posiada znacznie wyższe oszczędności finansowe od większości naszych rodaków.
Sama wysokość aktywów finansowych nie mówi jednak o całokształcie naszego dobrostanu finansowego, więc wróćmy teraz do tematu wpisu, czyli tego, czym jest wartość netto majątku i dlaczego warto ją znać.
Co to jest wartość netto majątku i jak ją policzyć?
Żartobliwą opinią na temat naszych rodaków jest to, że naszym sportem narodowym jest inwestowanie w nieruchomości. Podejrzewam, że jest w tym ziarnko prawdy, ponieważ gdy w poprzedniej ankiecie zapytałem o wartość oszczędności finansowych, odezwała się do mnie spora grupa czytelników, którzy mają sporo ulokowane w nieruchomościach i aby lepiej oddać obraz kondycji swoich finansów, chcieliby zamiast tego podać swoją wartość majątku netto.
Wartość netto = wartość aktywów − pozostałe zobowiązania. Wliczasz zarówno inwestycje i oszczędności, jak i własne mieszkanie czy inne składniki majątku. Odejmujesz istniejące zadłużenie. Wysoka wartość netto nie oznacza jednak, że całość tej kwoty masz do natychmiastowej dyspozycji.
Jak obliczyć swoją wartość netto?
Najpierw ustal jedną datę wyceny oraz to, czy liczysz majątek jednej osoby, czy całego gospodarstwa domowego. Te same aktywa i długi policz tylko raz; wartość IKE lub IKZE to wartość ich zawartości, a nie dodatkowa pozycja obok posiadanych na nich inwestycji.
Najlepszą metodą jest rozpoczęcie liczenia od strony aktywów, czyli tego, co posiadamy, rozpoczynając od tych najważniejszych i o najwyższej wartości rynkowej:
- nieruchomość na własny użytek – najczęściej ma największą wartość,
- nieruchomości na wynajem,
- samochody i inne dobra „ruchome” o ponadprzeciętnej wartości,
- portfel inwestycyjny, czyli wartość naszych kont IKE i IKZE oraz regularnych kont maklerskich,
- posiadane kruszce, dobra kolekcjonerskie itp. – tak długo, jak można je wycenić.
Niektóre z powyższych trudno dokładnie wycenić, więc wystarczy ich szacunkowa wartość. Wiele osób na tym etapie skończy liczenie po stronie aktywów, ponieważ dodawanie tu wartości sprzętu RTV/AGD może nie mieć większego sensu. Ćwiczenie wykonaj „mniej więcej”, bo przy pewnej skali wartości majątku każde kolejne kilka tysięcy złotych nie ma znaczenia.
Jak ująć majątek wspólny? Przy bilansie gospodarstwa domowego zsumuj spójnie wspólne aktywa i zobowiązania. Gdy liczysz wynik jednej osoby, ustal przypisywany jej zakres własności i długu. Nie dziel automatycznie wszystkich składników na pół: znaczenie ma również majątek osobisty, np. posiadany przed ślubem lub odziedziczony.
Od oszacowanych aktywów odejmij pozostałe zadłużenie na dzień wyceny: kredyty, pożyczki i inne zobowiązania. Nie zastępuj salda kredytu jego pierwotną kwotą ani sumą wszystkich przyszłych rat z odsetkami. Poniżej dwa przykłady obliczenia wartości netto:
Dużą wartość netto może mieć zarówno posiadacz jednej lub wielu nieruchomości, jak i ktoś, kto wynajmuje mieszkanie, przy okazji posiadając duży portfel aktywów finansowych. Struktura majątku nie ma większego znaczenia, bo równanie sumuje wartość możliwych do prostej wyceny aktywów, odejmując od nich łączną wartość zadłużenia człowieka.
O czym mówi wartość netto majątku osoby?
Wysoka wartość netto daje informację o bilansie, ale sama nie przesądza o płynności, dochodzie i bezpieczeństwie finansowym. Ujemna wartość netto oznacza, że w przyjętej wycenie zobowiązania przewyższają aktywa. Warto sprawdzić źródło długu, jego koszt i zdolność obsługi. Sam znak wyniku nie mówi jednak, dlaczego taka sytuacja powstała ani nie stanowi pełnej oceny gospodarowania pieniędzmi.
W dalszej części wpisu wrócę do tego tematu, ale dwie osoby o identycznej wartości netto mogą być w zupełnie innej sytuacji majątkowej. Powiedziałbym, że ważniejsze od samej wartości netto są:
- dochody, które możemy uzyskać z posiadanego majątku, czyli to, jak wielką część majątku stanowią inwestycje, a jak wielką majątek „życiowy”, np. dom lub mieszkanie,
- nasze miesięczne koszty życia na dotychczasowym lub pożądanym poziomie, bo to one wpływają na to, czy nasze inwestycje mogą nas utrzymać.
Jeśli chcesz przeliczyć swoje wydatki na potrzebny kapitał, przeczytaj, ile pieniędzy potrzeba do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Omawiam tam regułę 4%, jej ograniczenia oraz znaczenie długości okresu, przez który majątek ma finansować Twoje życie.
Zanim rozwinę ten temat i skoro policzyłeś już swoją wartość netto, to sprawdźmy, jak wypadasz na tle wszystkich Polaków.
Czy Polacy są zamożnym narodem?
Temat finansów Polaków badałem na blogu wielokrotnie, ale ostatnim razem zrobiłem to we wpisie „Co znaczy być bogatym w Polsce? Zarobki i majątek” wydanym około 3 lata temu, a następnie zestawiłem nas z innymi nacjami w artykule „Jak bogaci są Polacy na tle innych narodów? Zamożność na świecie„, od którego publikacji minęły aż 2 lata. W tym czasie wiele się na świecie zmieniło, więc wypadałoby zrobić małą aktualizację, aby lepiej zrozumieć, jaką wartość netto mają Polacy i jak przedstawia się ona na tle świata. Zacznijmy od sprawdzenia, jak duże majątki mają Polacy.
Jaką wartość netto mają Polacy?
W tej analizie majątku Polaków korzystam z Global Wealth Databook 2023, obejmującego dane na koniec 2022 roku. Wartości do grudnia 2023 roku są moją ekstrapolacją wcześniejszej dynamiki. Kwoty przedstawiam w PLN na jedną osobę dorosłą. Średnia oznacza majątek całej grupy podzielony przez liczbę osób, a mediana — środkową wartość w uporządkowanym rozkładzie. Obie miary odnoszą się poniżej do tego samego źródła i okresu:
- średnia wartość majątku przypadająca na 1 osobę dorosłą w Polsce to prawie 230 tys. złotych, ale mediana wartości majątku (wartość środkowa) to już tylko niespełna 91 tys. złotych,
- oznacza to, że przeciętna osoba posiada aktywa finansowe i niefinansowe (minus zobowiązania) o wartości mniej niż 100 tys. złotych,
- jeśli zsumujemy cały majątek Polaków i podzielimy przez liczbę dorosłych, to otrzymamy kwotę wynoszącą około 230 tys. złotych.
Nie jest to moim zdaniem ani mało, ani dużo i spodziewałem się mniej więcej takiego wyniku. Oto jak według UBS (dawniej Credit Suisse) wyglądał wzrost majątku netto na dorosłego Polaka w ostatnich 24 latach:
Szacunek budzi nie tylko relatywnie duża średnia wartość majątku na osobę, ale i wzrost zarówno średniej, jak i mediany majątku przypadającej na 1 Polaka. Niestety dla nas, jest to ujęcie nominalne, więc nie uwzględnia ono inflacji. Wiemy, że lata 2021, 2022 i 2023 przyniosły ponadprzeciętnie wysoką inflację, więc pewnie domyślasz się już, że jej uwzględnienie mocno namiesza w tych statystykach.
Jeśli skorygujemy ten wykres o inflację, „podnosząc” dane historyczne do wartości złotego z grudnia 2023 roku, to wieloletni wzrost nie będzie już wyglądał tak optymistycznie, bo majątek Polaków od 2 lat będzie realnie tracił, a nie zyskiwał. Oto jak wyglądałyby wieloletnie zmiany poziomu średniego majątku (średnia) oraz majątku przeciętnej osoby (mediana) mieszkającej w Polsce, gdybym miał ukazać je w cenach (wartości pieniądza) z końca 2023 roku:
Czy widząc to, mamy powody do radości? Z jednej strony tak, ponieważ obie wartości zdecydowanie wzrosły od 2000 roku. Z drugiej strony nie, bo realnie od 3 lat biedniejemy. Jakby tego było mało, to średnia wartość majątku rośnie o wiele szybciej od mediany, więc co z tego, że średnio przypada na nas prawie 3-krotnie więcej majątku niż w 2000 roku, jeśli „statystyczny Polak” posiada majątek nawet nie dwukrotnie większy niż w 2000 roku (86 tys. złotych wobec niespełna 44 tys. złotych). Realny wzrost majątku netto jest w naszym kraju wyraźny, ale myślę, że tempo wzrostu mogłoby być znacznie wyższe, skoro aspirujemy do miana najszybciej rozwijającego się rynku wschodzącego.
Teza dotycząca tego, że wysoka inflacja ostatnich 2 lat pozbawiła nas wartości majątku, jest zatem realna, ale nie jest to bardzo wysoki spadek. Zejdźmy teraz o poziom niżej, sprawdzając, co kryje się pod ogólnymi statystykami dotyczącymi majątku Polaków.
Aktywa finansowe, niefinansowe i zadłużenie Polaków
Jako że głównym składnikiem majątku większości osób jest zazwyczaj ich miejsce zamieszkania, to nikogo nie zdziwi zapewne fakt, że stanowi on blisko 65% wartości netto przeciętnego majątku przypadającego na 1 mieszkańca Polski. Nie myl tego z medianą, bo tym razem opisuję wyłącznie całkowity majątek i zadłużenie podzielone przez liczbę dorosłych Polaków, co pokazuje, ile majątku trwałego, majątku finansowego oraz zadłużenia przypada na jedną pełnoletnią osobę.
Długoterminowy trend jest jednoznacznie wzrostowy, ale zauważyć można kilka ciekawych faktów:
- wieloletni wzrost wartości majątku finansowego (np. lokat, akcji i obligacji) jest znacznie szybszy od wzrostu wartości majątku niefinansowego (np. nieruchomości),
- wzrost zadłużenia na osobę rósł bardzo dynamicznie w latach 2000 – 2015, ale od kilku lat ten wzrost znacząco zwolnił.
Wygląda zatem na to, że Polacy budują nie tylko majątek trwały, ale i majątek finansowy oraz przyzwyczaili się do kredytów i pożyczek na tyle, że nie zaciągają kolejnych tak masowo, jak kiedyś:
Jednak podobnie jak w poprzednim przypadku, wykres w cenach bieżących (tych dotyczących wartości złotego w danym roku) nie ukazuje całej prawdy, więc warto skorygować go o historyczną inflację w Polsce. Zmodyfikowany w ten sposób wykres pokazuje, że wysoka inflacja skurczyła zarówno nasz majątek trwały (taki jak nieruchomości), jak i nasz majątek finansowy (akcje, obligacje). Spadek nie jest gigantyczny, ale pod względem wartości majątku inflacja cofnęła nas o kilka lat:
Zaletą wysokiej inflacji jest to, że (realnie) redukuje ona nasz poziom zadłużenia, który jednak spada nawet, gdy pominiemy jej wpływ na wartość pieniądza w czasie.
- Realnie (uwzględniając inflację) na 1 Polaka przypada obecnie:
- 250% więcej aktywów finansowych niż w roku 2000,
- 150% więcej aktywów niefinansowych niż w roku 2000,
- 500% więcej zadłużenia niż w roku 2000.
Mimo że procentowy wzrost średniego zadłużenia przypadającego na 1 osobę dorosłą w Polsce wygląda imponująco, to na szczęście dla nas stale przypada na nas znacznie większy majątek niż zadłużenie i od kilku lat dynamika wysokości kredytów i pożyczek przypadających na 1 osobę maleje.
Przed porównaniem z innymi krajami sprawdź datę danych, sposób przeliczenia waluty i jednostkę badania. Dawne kwoty nie wyznaczają Twojej obecnej pozycji w społeczeństwie.
Jak bogaci jesteśmy na tle innych krajów?
Wspomniany już przeze mnie raport UBS „Global Wealth Report 2023” zawiera szereg ciekawych danych o zamożności osób z różnych stron świata. Niestety wypadamy w takim zestawieniu blado, bo nie tylko zamożny Zachód, ale nawet mieszkańcy Czech, Słowacji i Estonii mogą poszczycić się wyższym przeciętnym majątkiem oraz wyższą medianą majątku przypadającą na 1 osobę dorosłą. Nie mówiąc o Chinach, które wyprzedziły nas dobre kilka lat temu, bo przeciętny Chińczyk może pochwalić się o ponad 30% wyższą wartością netto od przeciętnego Polaka. Strach wspominać też o statystycznym Słowaku, który według UBS ma dwukrotnie większy majątek netto od statystycznego Polaka (co mnie osobiście trochę dziwi, ale zaufam tutaj danym tego sprawdzonego źródła).
Prawdziwą tragedią jest to, jak daleko nam do krajów bogatego Zachodu. Dużo się mówi o tym, że Włosi są narodem starym i bez perspektyw, ale nie przeszkadza to w tym, by przeciętny Włoch posiadał majątek o wartości około 450 tys. złotych. Najbogatsi z zestawienia są Szwajcarzy i Brytyjczycy, którzy posiadają przeciętnie majątki wynoszące 695 tys. złotych i 630 tys. złotych. Niedaleko za nimi są Francuzi, Amerykanie i wspomniani wcześniej Włosi, ponieważ przeciętni obywatele Francji posiadają majątki o wartości ok. 550 tys. złotych, a USA i Włoch po około 450 tys. złotych.
Zupełnie inaczej ma się średnia wartość majątku przypadająca na 1 obywatela, bo ta najwyższa jest w Szwajcarii (prawie 3 miliony złotych!), Stanach Zjednoczonych (około 2,3 miliona złotych) i Francji (około 1,3 miliona złotych). Są to kwoty wielokrotnie wyższe od polskiego 0,2 miliona złotych, które dobitnie pokazują, jak wielka jest przepaść majątkowa pomiędzy polskimi „dorobkiewiczami” a obywatelami Europy Zachodniej i USA.
Ciekawych wniosków może dostarczyć też spojrzenie w głąb struktury średniej wysokości majątku netto przypadającej na obywatela, czyli rozbicie tych danych na majątek finansowy, majątek niefinansowy i zadłużenie. W kwestii wysokości majątku niefinansowego szczególnie silna jest Szwajcaria, Francja i Stany Zjednoczone, ale niewiele ustępują im także Wielka Brytania i Niemcy, bo w każdym z tych krajów średni majątek niefinansowy przypadający na 1 osobę to ponad 730 tysięcy złotych. Choć Szwajcarzy są też liderem w wyścigu o najwyższy majątek finansowy przypadający na 1 osobę, to Stany Zjednoczone dosłownie depczą im po piętach z wartością aktywów finansowych wynoszącą 1,75 mln złotych wobec 1,86 mln zł Szwajcarów.
Wcześniejsze zestawienie znajdziesz w artykule o zamożności Polaków na tle innych narodów; zwróć uwagę na datę danych.
Zauważ, że w Stanach mamy do czynienia z największą przewagą udziału majątku finansowego do majątku niefinansowego, która wynosi ponad 2:1 i nie występuje w żadnym innym kraju z tego zestawienia. Typowa dla Europy proporcja to między 1:1 a 1:2, ale z przewagą majątku trwałego, czyli np. nieruchomości lub pojazdów, podczas gdy majątek finansowy gra tu drugie lub trzecie skrzypce. Między krajami Zachodu a państwami Europy Środkowo-Wschodniej jest przepaść, bo najsilniejsze gospodarczo w tym zestawieniu Czechy mogą się „pochwalić” około 200 tys. złotych majątku finansowego oraz około 230 tys. złotych majątku niefinansowego przypadających na 1 dorosłego mieszkańca kraju. Nawet dla najbiedniejszych wśród zestawionych tu krajów Zachodu Włochów taka skala majątku jest mikroskopijna, bo sami posiadają około 2-3 razy tyle.
Średnia i mediana nie opisują całego rozkładu majątku. Dla uporządkowania dalszego porównania przyjmuję poniższy autorski podział zamożności — nie jest to oficjalna definicja klasy średniej:
- osoby mało zamożne – majątek poniżej 50 tys. złotych,
- osoby średnio zamożne – majątek o wartości pomiędzy 50 a 500 tys. złotych,
- osoby zamożne – majątek o wartości pomiędzy 500 tys. a 5 mln złotych,
- osoby bardzo zamożne – majątek o wartości wyższej od 5 mln złotych.
Chodzi o łączną wartość majątku netto przypadającego na 1 osobę dorosłą.
Zacznijmy od osób mało zamożnych (posiadaczy majątku nieprzekraczającego równowartości 50 tys. złotych), których największy udział znajdziemy w Estonii (30%), Czechach (27%) i w Polsce (23%). Co ciekawe, pomimo wysokiej średniej i mediany majątku, osoby mało zamożne stanowią prawie 20% obywateli Wielkiej Brytanii i około 18% obywateli Stanów Zjednoczonych.
Nie zaskoczy Cię prawdopodobnie to, że grupą dominującą jest w krajach Europy Środkowo-Wschodniej grupa osób średnio zamożnych (między 50 a 500 tys. złotych majątku), a w krajach Zachodu – grupa osób zamożnych (ponad 500 tys. złotych, ale mniej niż 5 mln złotych majątku). W Polsce grupa osób o majątku wartym między 50 a 500 tys. złotych to prawie 66% dorosłej populacji, co w sumie z grupą osób o majątku nieprzekraczającym 50 tys. złotych daje aż 89% populacji. W tym zestawieniu odsetki odnoszą się do badanej populacji i okresu danych; nie są prawdopodobieństwem dotyczącym przypadkowo spotkanej osoby dzisiaj.
Negatywnie zaskoczyło mnie w powyższej statystyce to, że w Polsce jedynie 11,5% dorosłych posiada majątek przekraczający 500 tys. złotych, a tylko 0,3% dorosłych (czyli około 90 000 osób) – majątek przekraczający 5 mln złotych. W Czechach i Estonii osób z majątkiem przekraczającym 500 tys. złotych jest odpowiednio 17,7% i 17,2%, a osób z majątkiem o wartości przynajmniej 5 milionów złotych – odpowiednio 0,9% i 0,8%. Polska dopiero tworzy swoją wyższą klasę średnią, która obecnie jest bardzo wąską grupą społeczną. Myślę, że może to mieć związek z tym, że zamiast inwestować, po prostu przejadamy nasze pieniądze, więc z czasem nawet wysokie zarobki nie przekładają się na wzrost naszych majątków.
Mechanizm, przez który kolejne podwyżki zamieniają się w wydatki zamiast w aktywa, opisuję szerzej we wpisie o inflacji stylu życia. Warto obserwować go we własnych finansach, niezależnie od miejsca w majątkowym rankingu.
Nasze media często piszą o tym, że pod względem przeciętnych zarobków doganiamy (a nawet przeganiamy) kraje Południa, np. Włochy, Hiszpanię i Portugalię. Sprawdziłem ich statystyki i przeciętny majątek zarówno we Włoszech, jak i w Hiszpanii i Portugalii jest znacznie wyższy niż w Polsce, a struktura majątku we Włoszech zdziwi niejedną osobę. We Włoszech aż 51,8% osób posiada majątek o wartości przynajmniej 500 tys. zł (przypomnę, że w Polsce jest to jedynie 11,5%). Może i nie ma tam tylu osób bardzo zamożnych (5 mln wzwyż), co w Szwajcarii (2,7% wobec 15,6%), ale musiałoby minąć w Polsce kilka pokoleń, abyśmy mogli zbudować wysokie majątki wielopokoleniowe, które trzymane byłyby nie przez wąską grupę, a przez ogół społeczeństwa.
Wiesz już, jak obliczyć wartość netto oraz czym różnią się średnia i mediana majątku. Porównanie ma sens dla tej samej daty, waluty i jednostki badania — samo przekroczenie dawnej kwoty nie wyznacza dzisiejszego miejsca w społeczeństwie. Jednak czy takie porównywanie ma sens? Po co nam świadomość naszej wartości netto? Czas na kilka bardziej osobistych rozważań.
Szukasz taniego konta maklerskiego do akcji i ETF-ów?
Nota XTB: Inwestowanie jest ryzykowne. Inwestuj odpowiedzialnie.
Szukasz maklerskiego IKE lub IKZE z bogatą ofertą ETF-ów?
Szukasz dobrego zagranicznego konta maklerskiego?
Aktualny ranking kont maklerskich do akcji i ETF-ów znajdziesz tutaj.
Czy wartość netto ma znaczenie w życiu?
Powyższe jest pytaniem raczej filozoficznym niż praktycznym, bo zdrowy rozsądek podpowiada, że im wyższa wartość netto majątku, tym lepiej, ponieważ pieniądze może i szczęścia nie dają, ale ich brak również wiele radości nie przyniesie. We wpisie „Czym jest niezależność finansowa i jak ją osiągnąć?” podzieliłem się moim spojrzeniem na największą wartość, jaką mogą dać człowiekowi pieniądze, jaką według mnie jest poczucie spokoju i bezpieczeństwa. Tak jak szereg badań medycznych może dość prosto wykazać, czy jesteśmy osobami na ogół zdrowymi, czy nie, tak wartość majątku netto i jej poszczególnych składowych może szybko dać obraz naszego „zdrowia finansowego”.
Wartość netto a zdrowie finansów
Świadomość swojej wartości netto nie służy po to, aby porównywać się do innych ludzi lub krajowej albo światowej średniej. Wiedza o tym, że Twoja wartość netto jest wyższa niż wartość netto Twojego brata, siostry albo przyjaciela niczego w życiu nie zmienia, a już na pewno niczego Ci nie daje. Nie należę do osób zawistnych i czerpiących satysfakcję z tego, że „mam lepiej od innych” i Tobie też nie polecam budowania własnego ego na podstawie swojej wartości majątku na tle innych, która jest tak naprawdę tylko technicznym parametrem i ciekawostką. Dlatego moim zdaniem analizę wartości netto powinieneś pozostawić sobie samemu, bo największy użytek z niej zrobi nikt inny, jak Ty sam.
Czym innym jest jednak licytowanie się stanem posiadania, a czym innym rzeczowa rozmowa o finansach. Dlaczego w Polsce tak trudno ją prowadzić, opisuję we wpisie o zarobkach jako finansowym tabu.
Oto jak proste sprawdzenie wartości netto może dać jasny obraz kondycji Twoich finansów:
- wysokie aktywa finansowe oraz aktywa niefinansowe niewiele znaczą, jeśli równie wysokie jest Twoje zadłużenie. Zacznij od zbadania proporcji wysokości zadłużenia do wysokości majątku/aktywów, aby ustalić, czy Twoje bogactwo nie jest „na kredyt”. W dalszej kolejności zbadaj koszt kredytu, bo – rzecz jasna – nie każdy kredyt jest zły,
- proporcja wartości aktywów finansowych do aktywów niefinansowych nie ma większego znaczenia, tak długo, jak aktywa niefinansowe (np. nieruchomości) przedstawiają wartość inwestycyjną lub dają bieżący dochód (np. z wynajmu). Bogactwo i bezpieczeństwo finansowe można zbudować zarówno za pomocą nieruchomości, jak i za pomocą giełdy,
- najważniejszy jest wzrost Twojej wartości netto w czasie. Najlepiej, jeśli jest on eksponencjalny/wykładniczy, bo może to świadczyć o tym, że pieniądze są dobrze zainwestowane.
Warto mierzyć wartość netto regularnie, np. raz na kwartał lub pół roku. Oceniaj zmianę majątku względem swoich celów, etapu życia i ryzyka, z uwzględnieniem inflacji.
Spadek wartości netto nie musi oznaczać błędu w zarządzaniu finansami. Może wynikać z przeceny inwestycji, zaplanowanych wydatków albo korzystania z kapitału na emeryturze. Dlatego przy każdym pomiarze oddziel nowe oszczędności i spłatę długu od zmiany wyceny oraz wypłat. Dopiero ten kontekst pozwala ocenić, czy realizujesz swój plan.
Rosnąca pensja nie zawsze prowadzi do wzrostu oszczędności; wyjaśniam to we wpisie o inflacji stylu życia.
Regularne sprawdzanie wartości inwestycji ułatwia nasz darmowy arkusz do monitorowania portfela. Możesz zebrać w nim instrumenty z różnych rachunków i śledzić ich łączną wartość, co przyda się przy okresowym podsumowywaniu finansowej części majątku.
Wartość netto a FIRE
Wartość netto jest czymś szczególnym w kontekście FIRE (ang. Financial Independence Retire Early), czyli ruchu osób pragnących przejść na wczesną emeryturę. Osoby, które dużo zarabiają i szybko gromadzą i powiększają majątki, dobrze wiedzą, że sama wartość netto nie jest kluczowa, więc większą uwagę kierują na ustalenie struktury swojego majątku. Kluczem do osiągnięcia FIRE w kontekście wartości netto majątku są 2 rzeczy:
- duża część (najlepiej większość) naszych aktywów powinna generować dochód (lub przynajmniej utrzymywać wartość pieniądza w czasie),
- nasze aktywa nieinwestycyjne (np. dom, w którym mieszkamy) nie powinny generować zbyt dużych kosztów (np. kosztów utrzymania nieruchomości) i nie powinny tracić dużo wartości w czasie (np. dom w kiepskim pod kątem inwestycyjnym miejscu lub nowy samochód, który 20-30% wartości traci po wyjechaniu z salonu). Ten problem rozkładam na liczby w analizie leasingu i kupna drogich samochodów. Przy decyzji o aucie liczy się nie tylko jego dzisiejsza wartość, lecz także utrata wartości oraz obciążenie przyszłego budżetu.
Dlatego sądzę, że w przypadku FIRE równie ważna jak łączna wartość netto jest jej struktura. Weźmy dwie osoby o identycznym majątku netto po 5,5 miliona złotych. Ich codzienna sytuacja może wyglądać zupełnie inaczej: własne mieszkanie służy do życia, a portfel aktywów finansowych może finansować wydatki. Samej wartości majątku nie należy utożsamiać z kwotą gotówki możliwą do uzyskania po kosztach i podatkach.
- Osoba #1 posiada 5,5 mln złotych aktywów netto, przy czym 1,5 mln złotych stanowi mieszkanie, a 4 mln złotych jej portfel inwestycyjny. Jej miesięczne koszty utrzymania wynoszą łącznie 7000 złotych, ale portfel inwestycyjny generuje 11 000 złotych dochodu netto, co pozwala na bezproblemowe pokrycie wydatków.
- Osoba #2 również posiada 5,5 mln złotych aktywów netto, przy czym aż 4 mln złotych to wartość domu, w którym mieszka, a pozostałe 1,5 mln zł to jej portfel inwestycyjny. Utrzymanie domu jest drogie, więc jej miesięczne wydatki to 10 000 złotych, a mniejszy portfel inwestycyjny generuje tylko 4000 złotych miesięcznie, przez co bez pracy lub innego źródła pieniędzy ten człowiek nie da rady pokryć swoich miesięcznych wydatków.
Wartość netto jest ważna, ale dla finansowania życia istotna jest również struktura aktywów i dostępność środków. Sprzedaż całości majątku wymaga uwzględnienia kosztów, podatków oraz dalszych potrzeb mieszkaniowych. Rozróżnienie wysokich zarobków i zgromadzonego majątku rozwijam w tekście co znaczy być bogatym w Polsce.
Jak zamienić majątek w konkretny plan niezależności od pracy, opisuję w książce „Wolność finansowa”. Pomagam określić potrzebny kapitał, uwzględnić wydatki i przygotować portfel do późniejszych wypłat.
Jak myślisz? Czy poruszenie tematu struktury majątku jest dobrym pomysłem na osobny wpis? Chętnie bym poruszył ten temat w ramach jednego z przyszłych wpisów, więc czekam na Twoją opinię w komentarzach. Czas na podsumowanie wpisu.
Podsumowanie
Policz wartość swoich aktywów, odejmij obecne zobowiązania i zapisz datę wyceny. Następnie sprawdź, jaka część majątku jest płynna, jaka służy Ci na co dzień i jaka może finansować przyszłe wydatki. Dopiero taki bilans daje więcej niż sama liczba.
Statystyki traktuj jako punkt odniesienia, z uwzględnieniem daty, średniej lub mediany oraz jednostki badania. Ankieta czytelników i historyczne dane krajowe nie są aktualnym rankingiem Twojej pozycji w społeczeństwie. Najbardziej użyteczne będzie porównywanie własnego bilansu w czasie i wyjaśnianie jego zmian.
Co bardziej pomogło Ci uporządkować finanse: poznanie łącznej wartości netto czy rozpisanie jej na poszczególne składniki? Napisz w komentarzu, jakie zasady wyceny stosujesz.
Zapisz się do mojego newslettera:
Wyraziłeś/-aś chęć zapisu do mojego newslettera. Teraz sprawdź swoją skrzynkę E-mail i potwierdź chęć zapisania się.
Zastrzeżenie
Informacje przedstawione na tej stronie internetowej są prywatnymi opiniami autora i nie stanowią rekomendacji inwestycyjnych w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 roku w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715). Czytelnik podejmuje decyzje inwestycyjne na własną odpowiedzialność. Autor bloga nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam umieszczanych na blogu.












