Skąd państwo polskie ma pieniądze?

Skąd państwo polskie ma pieniądze?

Czy państwo polskie zarabia jakieś pieniądze?

Witaj w moim pierwszym wpisie w kategorii gospodarka, w którym rozbiłem dochody budżetu państwa w 2019 roku na czynniki pierwsze. Wszystkie wpisy w tej dziedzinie będą dotykać jak najbardziej polityki gospodarczej i jak najmniej światopoglądowej. Nie znaczy to, że będę kompletnie bezstronny wobec rządów i partii politycznych, ale argumentując zawsze będę powoływał się na liczby, nie emocje. Pierwszy wpis odpowie na pytanie “skąd państwo polskie ma pieniądze?”.

Przejdźmy do konkretów: skąd nasi włodarze biorą pieniądze? Czy państwo generuje jakieś pieniądze samo? A może dostaje je z Unii Europejskiej? Po części tak, ale zarówno moc zarobkowa państwa oraz środki z Unii Europejskiej są marginalne wobec głównego źródła wpływów do budżetu – podatków. Obserwując hojną politykę socjalną obecnego rządu pewnie często zastanawiasz się jak wysokie muszą być dochody budżetu państwa, by to wszystko zapewnić. Rozbijmy więc podatki na główne składowe.

W skrócie

Czy państwo, jak firmy, zarabia pieniądze? A może je drukuje? Dostaje od Unii Europejskiej? Poprawną odpowiedzią są podatki, wyjaśnione szczegółowo w tym wpisie.

Skąd państwo bierze pieniądze?

“Na tym świecie pewne są tylko śmierć i podatki.” mawiał Benjamin Franklin, jeden z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Miał racje choć za jego czasów w Stanach nie było ani VAT’u, ani akcyzy, ani podatku dochodowego – trzech największych źródeł dochodu państwa polskiego od ponad dekady. Jak to możliwe, że tak wielki kraj utrzymywał się bez podatku dochodowego? Odpowiedzią są cła, które były wtedy na wysokim poziomie procentowym, a Stany Zjednoczone rozwijały się, importując wszystko z Europy, Azji i Afryki. Wraz ze zmianą dojrzałości kraju i przechylaniem się w stronę socjalizmu wprowadzono podatek dochodowy i pewne formy redystrybucji dochodów między bogatymi, a biednymi.

Z jakich podatków państwo polskie otrzymuje pieniądze?

Żeby uściślić: mowa o skarbie państwa, czyli klasowym “skarbniku” naszego państwa oraz głównego dyspozytora wpływów i wydatków budżetu Polski. Oto jak prezentuje się podział dochodów w budżecie państwa (przykład na 2019 rok):

Skąd państwo polskie bierze pieniądze

  • Z podatku VAT państwo otrzymuje aż 46% wszystkich wpływów do budżetu.
  • Z akcyzy państwo polskie ściąga 19% swoich rocznych wpływów. Sumarycznie podatki pośrednie, czyli VAT i akcyza stanowią aż 65% wpływów budżetu państwa!
  • Z podatku PIT czyli dochodowego od osób fizycznych państwo zbiera 17% swoich dochodów.
  • Podatek dochodowy od osób prawnych, czyli CIT, którym opodatkowane są zyski firm i korporacji stanowi 9% wpływów do budżetu państwa.
  • Ostatnie 9% wpływów pochodzi z innych źródeł, przykładowo z zysku NBP, dywidend spółek w portfelu skarbu państwa oraz różnorakich wpływów z województw, gmin i powiatów.

Zdziwiony? Prawdopodobnie myślałeś, że podatki dochodowe (PIT i CIT) stanowią większość dochodów państwa. Nie dziwię się, bo opinia publiczna poświęca im jakieś 95% czasu antenowego, gdy jest mowa o tematach podatkowych. Tymczasem niemal dwie trzecie “zarobków” państwa to VAT i akcyza. Z pewnością kiedyś zetknąłeś się z tymi podatkami, w końcu Ty i ja płacimy je na każdym kroku, ale krótko Ci je odświeżę.

Podoba Ci się? Polub Inwestomat na Facebooku!

Ile państwo polskie dostaje z podatku VAT?

VAT (ang. Value-Added Tax) to podatek od wartości dodanej. Czasami nazywa się go “podatkiem od konsumpcji”, bo płaci go klient końcowy wraz z opłatą za towar. W Polsce (stan na 2019 rok) występuje w czterech stawkach: 0%, 5%, 8% i 23%. Oznacza to, że dla niektórych produktów niemal ćwierć ceny to ten podatek.

Podatek VAT jest najpowszechniej i najczęściej płaconym podatkiem, ponieważ płacisz go za każdym razem gdy kupujesz coś w sklepie. Mowa tu zarówno o żywności jak i towarach innego rodzaju. VAT-em obłożone są wszystkie produkty, z tym że niektóre “przydatne społecznie” mają obniżoną jego wartość. Wykaz stawek VAT znajdziesz tutaj, ale ostrzegam, że liczenie go jest bardzo skomplikowane. Przykładowo sos musztardowy obłożony jest VAT-em 23%, podczas gdy musztarda VAT-em 8%. W praktyce VAT znajdziesz na każdym paragonie, przykład poniżej:

skąd państwo bierze pieniądze

Zarówno czekolada jak i Coca-Cola uznane zostały przez ustawodawce jako produkty zasługujące na obłożenie standardową stawką VAT, tj. 23%. Gdybyś nie płacił za nie VAT-u kosztowały Cię 2,93 zł zamiast 3,58 zł. Im więcej społeczeństwo konsumuje i im wyższa stawka VAT, tym więcej wpływa do budżetu. Na przychody z VAT’u świetnie zadziałało wprowadzenie bezpośrednio wzmacniającego konsumpcje programu 500+. Co ciekawe w niektórych państwach świata do dziś nie wprowadzono tego podatku. A co robi polityk gdy naobiecywał w wyborach zbyt dużo?

Ile państwo polskie czerpie z akcyzy?

Potrzebujący wyższych wpływów do budżetu polityk oczywiście nakłada na pewne towary i usługi akcyzę! Akcyza to dodatkowy podatek na dobra konsumowane na masową skale. Z punktu widzenia urzędnika VAT to podatek od wszelkiej konsumpcji, a akcyza to “dodatkowy VAT” na dobra masowo konsumowane (teoretycznie te najbardziej szkodliwe społecznie lub luksusowe, ale nie zawsze, gdyż akcyzą w Polsce obłożony jest też…prąd elektryczny). Z punktu widzenia konsumenta to kolejny powód, dla którego produkty są zwyczajnie drogie. Temat akcyzy z pewnością jeszcze rozwinę w jednym z przyszłych artykułów, a tymczasem porozmawiajmy o podatkach dochodowych.

Ile wynoszą wpływy z podatków dochodowych PIT i CIT?

Żartobliwie nazywane “karą za pracę” podatki dochodowe PIT i CIT to odpowiednio danina od osób fizycznych i osób prawnych (firm). Podczas gdy VAT i akcyza obciążają konsumpcje, PIT i CIT obniża Twoje przychody/zarobki z pracy. W Polsce są to podatki proporcjonalne, obliczane procentowo od zarobionej kwoty w każdym miesiącu. Stawka podatku CIT jest stała i wynosi 19%, zaś podatku PIT jest progresywna i zwiększa się wraz z przychodami.

Jeżeli w ciągu roku Twoje przychody z pracy przekroczą kwotę 85 528 zł, to od nadwyżki zapłacisz aż 32% podatku. Wszystko poniżej wspomnianej kwoty opodatkowane jest stawką 18% (do września 2019), a niedługo już 17%. Niestety jest to marne pocieszenie jako, że od ponad dekady drugi próg podatkowy stoi na tym samym poziomie, pomimo średniego wzrostu płac o niemal 70%!

Niewątpliwie nie jest to rzecz przyjemna, bo z roku na rok coraz więcej Polaków zaczyna płacić 32% PIT, a w roku 2019 będzie to już blisko miliona podatników! Większość z Nas nie odczuwa na co dzień ogromu płaconych podatków, ale, uwierz mi, że płacisz je ciągle i w bardzo dużych kwotach, o czym przeczytasz we wpisie “Ile przeciętny Polak płaci podatków?“. Sekret dochodów budżetu państwa masz już prawie wyjaśniony. Ostatnią składową w wyjaśnianiu skąd państwo bierze pieniądze jest tajemnicza kategoria “inne”.

Co stanowi pozostałą część wpływów do budżetu państwa?

Żeby nie przedłużać wymienię jedynie co znajduje się w kategorii “inne”, dołączając krótkie opisy do każdego podpunktu. “Inne” czyli dochody nie podatkowe stanowią jedyne 9% dochodów budżetu państwa, a oto one:

    • Dochody z państwowych jednostek budżetowych, czyli wszelakie drobne potrącenia i opłaty. Przykładowo są to opłaty za udostępnianie dokumentacji, opłaty od spadków, zapisów, darowizn, odszkodowań i wpłat za uszkodzone mienie. Te pomniejsze daniny stanowią prawie 5% wpływów do budżetu państwa
    • Cło, czyli danina za wywóz/przywóz towarów na obszar celny państwa. Ludzkim językiem jest to coś, co zapłacisz sprowadzając towary spoza Unii Europejskiej, np. z Chin czy USA. Stanowi ok. 1% wpływów budżetowych
    • Dywidendy ze spółek państwowych. Pojęcie dywidendy rozwinę w kategorii inwestowanie. Skrótowo jest to część zysku, jaką firma corocznie (lub częściej) wypłaca swoim akcjonariuszom. Państwo Polskie jest większościowym lub znacznym akcjonariuszem w kilkudziesięciu spółkach, stąd wpływy z dywidendy stanowią prawie 1% wpływów budżetowych
    • Podatki celowe to słynne w ostatnich latach podatek od gier oraz podatek od instytucji finansowych. Zasada działania powyższych jest mniej więcej taka: jakaś branża radzi sobie lepiej od innych, więc… opodatkujmy ją dodatkowo. Takie podatki zsumowane dają około 2% wpływów państwa i tym samym zamykają stawkę.

O tym jak nikły wpływ na wpływy budżetowe państwa ma kategoria “inne” przekonasz się na wykresie poniżej, gdzie celowo rozbiłem wyższego poziomu kategorie na czynniki pierwsze:

Skąd państwo polskie bierze pieniądze - szczegółowo

Podsumowanie

Po przeczytaniu wpisu powinieneś już z grubsza wiedzieć skąd państwo polskie ma pieniądze. Wiesz też, że państwo polskie nie jest firmą i samo nie zarabia pieniędzy. Żywi się ono pracą swoich obywateli i na wiele kreatywnych sposobów przemyca coraz to kolejne daniny tak byś nie odczuł ich wzrostu zanadto i tym samym nie zbuntował się przeciwko władzy. “Zarobki” państwa są bardzo wysokie i wynosiły w roku 2019 prawie 400 miliardów złotych, czyli 400 000 000 000 złotych.

Dla porównania zysk największej polskiej spółki ORLEN S.A. wyniósł w 2018 roku “marne” 5,5 miliarda złotych, blisko 73 razy mniej niż do dyspozycji miał rząd RP w 2019. W następnym poście w kategorii gospodarka przyjrzymy się wydatkom budżetu państwa. Z pewnością jak państwo wydaje pieniądze zaciekawi Ciebie jeszcze bardziej niż skąd państwo je bierze.

Bardzo dziękuję, że ze mną jesteś, czytasz i komentujesz moje materiały, a także za wszystkie wiadomości, które od Ciebie otrzymałem. Jest mi niezwykle miło za każdym razem, gdy dowiaduję się, że komuś coś wyjaśniłem lub w czymś pomogłem. Aby być zawsze na bieżąco polub mój fanpage na Facebooku, obserwuj mnie na Twitterze i zapisz się do newslettera (box poniżej). Dzięki!

Bądź na bieżąco. Zero spamu, maksimum treści:

5 3 głosy
Oceń artykuł
Obserwuj wątek
Powiadom o
guest
6 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Komentarze dotyczące treści
Zobacz wszystkie komentarze